VIRTUAL ELCHIXONALAR VA RAQAMLI KONSULLIK XIZMATLARINING XALQARO-HUQUQIY MAQOMI
Keywords:
virtual elchixona, ma’lumotlar elchixonasi, raqamli konsullik xizmatlari, Vena konventsiyasi, diplomatik daxlsizlik, elektron imzo, elektron apostil, elektron viza, shaxsiy ma’lumotlar, konsullik yurisdiksiyasi.Abstract
Maqolada diplomatik va konsullik faoliyatining raqamlashtirilishi natijasida yuzaga kelgan yangi institutlar — virtual elchixonalar, “ma’lumotlar elchixonasi” (data embassy) hamda masofaviy konsullik xizmatlarining xalqaro-huquqiy maqomi tadqiq etilgan. 1961-yilgi Diplomatik munosabatlar to‘g‘risidagi va 1963-yilgi Konsullik munosabatlari to‘g‘risidagi Vena konventsiyalari normalarining raqamli muhitga qo‘llanilishi tahlil qilinib, vakolatxona binosining daxlsizligi, arxiv va hujjatlarning himoyasi, diplomatik aloqa erkinligi hamda konsullik funksiyalarini elektron shaklda amalga oshirish bilan bog‘liq huquqiy bo‘shliqlar aniqlangan. Elektron identifikatsiya, elektron imzoni o‘zaro tan olish, hujjatlarni legalizatsiya qilish (elektron apostil), shaxsiy ma’lumotlarni transchegaraviy uzatish va konsullik axborot tizimlarini kiberhimoya qilish masalalari alohida ko‘rib chiqilgan. Estoniya, AQSh va Yevropa Ittifoqi tajribasi hamda O‘zbekistonning raqamli konsullik amaliyoti qiyosiy tahlil qilinib, takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Diplomatik munosabatlar to‘g‘risidagi Vena konventsiyasi, 1961-yil 18-aprel // UNTS. — 1964. — 500-jild.
2. Konsullik munosabatlari to‘g‘risidagi Vena konventsiyasi, 1963-yil 24-aprel // UNTS. — 1967. — 596-jild.
3. Xorijiy rasmiy hujjatlarni legalizatsiya qilishni bekor qiluvchi Gaaga konventsiyasi, 1961-yil.
4. HCCH, Electronic Apostille Programme (e-APP) hujjatlari.
5. Regulation (EU) No 910/2014 on electronic identification and trust services (eIDAS).
6. Denza E. Diplomatic Law: Commentary on the VCDR. — Oxford University Press.
7. Tallinn Manual 2.0 on the International Law Applicable to Cyber Operations, NATO CCDCOE, Cambridge University Press.
8. e-Estonia, Data Embassy concept and bilateral practice, rasmiy materiallar.
9. United Nations, Global Digital Compact, annexed to the Pact for the Future, 2024.
10. European External Action Service (EEAS), Digital Diplomacy strategy materials.
11. Diplo Foundation, Digital diplomacy: consular services and virtual missions.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni.
13. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni.
14. O‘zbekiston Respublikasining “Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi Qonuni.
15. O‘zbekiston Respublikasi TIV konsullik xizmatlarining rasmiy resurslari.
