TIJORAT BANKLARI FAOLIYATINI TARTIBGA SOLISHDA MARKAZIY BANKNING ROLI: HOLAT, MUAMMOLAR VA TAKOMILLASHTIRISH YO'LLARI
Keywords:
markaziy bank, tijorat banki, prudensial nazorat, makroprudensial siyosat, iqtisodiy normativlar, kapital yetarliligi, likvidlik koeffitsienti, CAMELS, Bazel III standartlari, komplayans-nazorat, inflyatsion targetlash.Abstract
Mazkur tezisda O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining tijorat banklari faoliyatini tartibga solish tizimi — pul-kredit siyosati, prudensial nazorat, makroprudensial siyosat vositalari va iqtisodiy normativlar — kompleks ilmiy tahlil qilingan. Bank tizimining 2017–2025-yillar oralig'idagi institutsional rivojlanishi miqdoriy ko'rsatkichlar asosida baholangan. Kapital yetarliligi va likvidlik normativlari dinamikasi o'rganilgan, Bazel III standartlarini milliy amaliyotga moslashtirishning ilmiy asoslari ishlab chiqilgan. Asia Alliance Bank misolida komplayans-nazorat tizimining istiqbolli modeli taklif etilgan.
References
1. O'zbekiston Respublikasining «O'zbekiston Respublikasining Markaziy banki to'g'risida»gi Qonuni. 2019-yil 11-noyabr. www.lex.uz.
2. O'zbekiston Respublikasining «Banklar va bank faoliyati to'g'risida»gi Qonuni. 2019-yil 5-noyabr. www.lex.uz.
3. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «2020–2025-yillarga mo'ljallangan bank tizimini isloh qilish strategiyasi to'g'risida»gi PF-5992-sonli Farmoni. 2020-yil 12-may.
4. «O'zbekiston – 2030» strategiyasi to'g'risida O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-158-sonli Farmoni. 2023-yil 11-sentabr.
5. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining «Tijorat banklarida CAMELS reyting tizimi asosida o'tkaziladigan kompleks inspektsiyaga qo'yiladigan minimal talablar» to'g'risidagi 3/15-sonli qarori. 2018-yil 27-yanvar.
6. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining «Tijorat banklarining likvidliligini boshqarishga bo'lgan talablar to'g'risida»gi 2709-sonli Nizomi. 2015-yil 13-avgust.
7. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining «Bank faoliyatiga ruxsat berish tartibi va shartlari to'g'risida»gi 3252-sonli Nizomi. 2020-yil 30-iyun.
8. Abdullayeva Sh.Z. Pul, kredit, banklar: darslik. – T.: Moliya, 2020.
9. Mullajonov F.M. O'zbekiston Respublikasining bank tizimi. – T.: Iqtisodiyot, 2019.
10. Toymukhamyedov I. Formation and Development of Banking Ecosystems in Uzbekistan. – T.: TDIU nashriyoti, 2023.
11. Fetisov G.G. Bankovskaya sistema Rossii: problemy i resheniya. – M.: Finansi i statistika, 2014.
12. Lavrushin O.I. Bankovskoye delo. – 12-ye izd., ster. – M.: KNORUS, 2016.
13. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A Global Regulatory Framework for More Resilient Banks and Banking Systems. – Basel: BIS, 2017.
14. International Monetary Fund. Annual Report on Exchange Arrangements and Exchange Restrictions. – Washington, D.C.: IMF, 2024.
15. Financial Stability Board. Key Attributes of Effective Resolution Regimes for Financial Institutions. – FSB, 2014.
16. O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining yillik statistik byulleteni, 2025. www.cbu.uz.
17. O'zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo'mitasining rasmiy ma'lumotlari, 2025. www.stat.uz.
