YANGI O‘ZBEKISTONDA CHET TILINI O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH: IMKONIYATLAR VA MUAMMOLAR
Keywords:
sun’iy intellekt, chet tili metodikasi, CALL, shaxsiylashtirilgan ta’lim, adaptiv o‘qitish, akademik halollik, raqamli tafovut, ma’lumotlar maxfiyligi, nutqni tanish, ta’limda lokalizatsiyaAbstract
Maqolada Yangi O‘zbekistonda chet tillarini o‘qitish jarayoniga sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etishning pedagogik, tashkiliy va ijtimoiy jihatlari tahlil qilinadi. SI asosidagi vositalar (adaptiv testlash, nutqni tanish va baholash, shaxsiylashtirilgan mashq generatorlari, chatbot-muloqot tizimlari, avtomatik tahrir va fikr-mulohaza modullari) chet tilini o‘rganishda individual traektoriyani yaratish, 24/7 amaliyot muhiti, tezkor formatdagi qayta aloqa hamda o‘qituvchi ish yukini optimallashtirish imkonini beradi. Shu bilan birga, akademik halollik muammolari (plagiat va “tayyor javob”ga qaramlik), ma’lumotlar maxfiyligi va kiberxavfsizlik, algoritmik og‘ish, SI javoblarining ishonchliligi, raqamli tafovut va o‘qituvchining metodik roli susayishi kabi xatarlar mavjud. Maqola tahliliy sharh metodologiyasiga tayangan holda SI ni chet tilini o‘qitishda samarali qo‘llash bo‘yicha institutsional tavsiyalarni taklif etadi: “gibrid didaktika”, baholashni qayta dizayn qilish, SI savodxonligi, mahalliy kontent va me’yoriy-etik reglamentlar.
References
1. Chapelle, C. A. (2001). Computer Applications in Second Language Acquisition. Cambridge University Press.
2. Godwin-Jones, R. (2018). Using mobile technology to develop language skills and cultural understanding. (CALL/MALL bo‘yicha ishlar).
3. Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Center for Curriculum Redesign.
4. Kukulska-Hulme, A. (2020). Mobile Assisted Language Learning (MALL bo‘yicha tadqiqotlar).
5. Nida, E. A. (1964). Toward a Science of Translating. Brill. (ta’lim emas, lekin til va kommunikativ ta’sir masalalarida metodik yondashuv uchun)
6. UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research.
7. Warschauer, M. (1996). Computer-Assisted Language Learning: An Introduction. (CALL nazariy asoslari).
8. Safarov, Sh. (2008). Pragmalingvistika. Toshkent.
