RAQAMLI SAVDO VA KICHIK BIZNES EKSPORTI
Keywords:
raqamli savdo, e-commerce, marketpleys, kichik biznes, eksport, cross-border e-commerce, logistika, trade facilitation, raqamli to‘lovlarAbstract
Ushbu maqolada raqamli savdo (e-commerce, marketpleyslar, raqamli xizmatlar eksporti)ning kichik biznes eksport salohiyatini oshirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Global miqyosda bizneslarning e-commerce savdolari 2016–2022 yillarda qariyb 60% ga o‘sib, 27 trln AQSh dollariga yetgani raqamli kanallar eksportga chiqish xarajatlarini pasaytirayotganini ko‘rsatadi (UNCTAD, 2024). O‘zbekistonda 2024-yilda e-commerce bozori hukumat statistikalariga ko‘ra 1,2 mlrd AQSh dollari bo‘lib, chakana savdoning 3,8% ini tashkil etgan (Trade.gov, 2025). Kichik biznesning tashqi savdodagi roli ham sezilarli: 2025-yil yanvar–sentabrda kichik biznes eksporti 8,5 mlrd AQSh dollari bo‘lib, umumiy eksportning 32,0% ini tashkil etgan (Stat.uz, 2025). Maqolada raqamli savdo orqali kichik biznes eksportini oshirish mexanizmlari, asosiy to‘siqlar (logistika, chegara jarayonlari, to‘lovlar, ishonch, standartlar) va amaliy indikatorlar tizimi taklif etiladi.
References
1. UNCTAD. (2024). Digital Economy Report 2024 (e-commerce sales and digitalization trends). (UN Trade and Development (UNCTAD)).
2. International Trade Administration (Trade.gov). (2025). Uzbekistan – eCommerce (2024 e-commerce market size and retail share). (Торговое Управление).
3. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi (Stat.uz). (2025). Main indicators of small business entities in the Republic of Uzbekistan (exports of small businesses, Jan–Sep 2025). (Statistika Oʻzbekiston).
4. World Bank. (2019). Facilitating Trade and Logistics for E-Commerce: Building Blocks, Challenges, and Ways Forward. (World Bank).
5. WTO. (2022). B2B e-commerce marketplaces and MSMEs (digital participation and cross-border sales constraints). (wto.org).
