ANTIMIKROB REZISTENTLIKNING MOLEKULYAR MEXANIZMLARI VA UNI CHEKLASHNING ZAMONAVIY STRATEGIYALARI

Authors

  • Rajabboyeva Sabina Sevdiyor qizi Author
  • Oltinova Sitora Anvar qizi Author
  • Saxabitdinova Mohinur Sirojiddin qizi Author
  • Hasanboyeva Shirinoy Jamoliddin qizi Author
  • Xusenova Asal Shahobiddinovna Author

Keywords:

antimikrob rezistentlik; beta-laktamazalar; karbapenemazalar; gorizontal gen transferi; efflyuks nasoslari; bioplyonka; antimikrob stewardship; bakteriofag terapiyasi; Yagona salomatlik.

Abstract

Antimikrob rezistentlik (AMR) zamonaviy tibbiyotning eng jiddiy global muammolaridan biri hisoblanadi. Mazkur sharhda bakterial rezistentlikning molekulyar mexanizmlari tizimlashtirilgan va uni cheklash strategiyalari baholangan. Ish adabiyotlar sharhi shaklida bajarilgan: PubMed/MEDLINE, Scopus va Web of Science bazalarida 1980–2026-yillarda chop etilgan manbalar hamda JSSTning rasmiy hujjatlari tahlil qilinib, yakuniy sintezga 34 ta manba kiritilgan. Rezistentlik beshta asosiy yo‘l orqali shakllanishi aniqlandi: antibiotikni ferment orqali inaktivatsiyalash, ta'sir nishonini o‘zgartirish, o‘tkazuvchanlikni pasaytirish, efflyuks va nishonni himoya qilish. Bu mexanizmlar gorizontal gen transferi, mobil genetik elementlar hamda bioplyonka va persister hujayralar hisobiga tez tarqaladi. Cheklashning eng asoslangan yo‘nalishlari sifatida antimikrob preparatlarni oqilona boshqarish, infeksiya nazorati va emlash, tezkor molekulyar diagnostika, yangi beta-laktamaza ingibitorlari va sideroforli sefalosporinlar ajratib ko‘rsatilgan.

Downloads

Published

2026-09-24

Issue

Vol. 4 No. 9 (2026): ZAMONAVIY TIBBIYOT VA TABIIY FANLARDA ILMIY-INNAVATSION TADQIQOTLAR

Section

Articles