QORAQOLPOQ OPERALARIDA OBRAZLAR YECHIMI VA ULARNING BADIIY-DRAMATURGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Qoraqolpoq operasi, obrazlar yechimi, musiqiy dramaturgiya, leytmotivlar tizimi, dostonchilik an’analari, baxshichilik san’ati, simfonizatsiyalash, milliy opera.Abstract
Ushbu maqolada Qoraqolpoq milliy opera san’atida badiiy obrazlar yechimi hamda ularning musiqiy-dramaturgik xususiyatlari ilmiy tadqiq etiladi. Tadqiqotda operalarning shakllanishi milliy dostonlar, baxshichilik hamda jirau an’analari bilan uzviy bog‘liqlikda o‘rganilgan. Ishda “Ayg‘ul-Abat”, “G‘arip-Oshiq” va “Qirq qiz” kabi yetakchi operalardagi markaziy hamda jamoaviy qahramonlarning musiqiy-psixologik portreti va xarakterlar toqnashuvi tahlil qilinadi. Shuningdek, kompozitorlarning folklor intonatsiyalarini simfonizatsiyalash, leytmotivlar tizimidan unumli foydalanish va kulminatsion vokal-orkestr epizodlari orqali obrazlar yechimini ta’minlash mahorati ochib berilgan. Maqola milliy opera dramaturgiyasining rivojlanish bosqichlari hamda badiiy mantiqini anglashda ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Allanazarov Q. Qoraqolpoq musiqasi tarixi. – Nukus: Qoraqolpog‘iston, 1985. – 142 b.
2. Bayniyazov A. Qoraqolpoq opera teatri va milliy kompozitorlik maktabi. – Toshkent: San’at, 1998. – 88 b.
3. Halimov A. Qoraqolpoq xalq kuylari va uning opera dramaturgiyasida qo‘llanilishi. – Nukus: Bilim, 2003. – 112 b.
4. Jabborov A. O‘zbekiston va Qoraqolpog‘iston kompozitorlari va muzikovedlari. – Toshkent: Yozuvchi, 2000. – 205 b.
5. Muxammeddinov N. “Ayg‘ul-Abat” operasining yaratilish tarixi va musiqiy tahlili. – Nukus: Qoraqolpog‘iston, 1978. – 64 b.
6. Nurjanov T. Qoraqolpoq teatri tarixi (1927–1980 yillar). – Toshkent: Fan, 1982. – 230 b.
7. Saparov Q. Qoraqolpoq dostonlarida qahramonlik va lirik obrazlar evolyutsiyasi. – Nukus: Bilim, 2010. – 175 b.
