SOTSIOLINGVISTIKA: IJTIMOIY OMILLARNING TIL SHAKLLANISHI VA DIALEKTLAR RIVOJIGA TA’SIRI

Authors

  • Xasanova Nozima Abduvahob qizi Author

Abstract

Maqolada ijtimoiy omillarning til tuzilishi va dialektlar rivojiga ta’siri sotsiolingvistik nazariya asosida tahlil qilinadi. Muallif variativlikni tilning nuqsoni emas, balki uning tizimli xususiyati sifatida ko‘rib, ijtimoiy tabaqalanish, yosh, jins, ta’lim, kasb va ijtimoiy tarmoq zichligi kabi omillarning til birliklarini tanlashga ta’sirini yoritadi. Ijtimoiy tarmoq modeli, oshkora va yashirin nufuz tushunchalari, akkomodatsiya nazariyasi va uch to‘lqinli variatsion tadqiqot an’anasi alohida muhokama qilinadi. Maqolada urbanizatsiya, ichki migratsiya va dialektlar kontakti sharoitida yuz beradigan koineizatsiya jarayoni, shuningdek o‘zbek tili shevalarining hozirgi holati — adabiy til bilan munosabati, shahar nutqining shakllanishi, ikki tillilik va kod almashinuvi hodisalari — tahlil etiladi. Xulosada shevalarni hujjatlashtirish va sotsiolingvistik korpuslar yaratishning zarurati asoslanadi.

References

1. Labov W. The Social Stratification of English in New York City. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006. – 485 p.

2. Labov W. Sociolinguistic Patterns. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1972. – 344 p.

3. Weinreich U., Labov W., Herzog M. Empirical foundations for a theory of language change // Directions for Historical Linguistics. – Austin: University of Texas Press, 1968. – P. 95–195.

4. Labov W. Principles of Linguistic Change. Vol. 2: Social Factors. – Oxford: Blackwell, 2001. – 592 p.

5. Trudgill P. The Social Differentiation of English in Norwich. – Cambridge: Cambridge University Press, 1974. – 211 p.

6. Milroy L. Language and Social Networks. 2nd ed. – Oxford: Blackwell, 1987. – 232 p.

7. Milroy L., Milroy J. Social network and social class: Toward an integrated sociolinguistic model // Language in Society. – 1992. – Vol. 21, No. 1. – P. 1–26.

8. Eckert P. Three waves of variation study: The emergence of meaning in the study of sociolinguistic variation // Annual Review of Anthropology. – 2012. – Vol. 41. – P. 87–100.

9. Eckert P. Linguistic Variation as Social Practice: The Linguistic Construction of Identity in Belten High. – Oxford: Blackwell, 2000. – 240 p.

10. Ferguson C. A. Diglossia // Word. – 1959. – Vol. 15, No. 2. – P. 325–340.

11. Fishman J. A. Who speaks what language to whom and when? // La Linguistique. – 1965. – Vol. 1, No. 2. – P. 67–88.

12. Giles H., Coupland N., Coupland J. Accommodation theory: Communication, context, and consequence // Contexts of Accommodation. – Cambridge: Cambridge University Press, 1991. – P. 1–68.

13. Bourdieu P. Language and Symbolic Power. – Cambridge: Polity Press, 1991. – 302 p.

14. Chambers J. K., Trudgill P. Dialectology. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 1998. – 201 p.

15. Britain D. Space and spatial diffusion // The Handbook of Language Variation and Change. – Oxford: Blackwell, 2002. – P. 603–637.

16. Kerswill P., Williams A. Creating a new town koine: Children and language change in Milton Keynes // Language in Society. – 2000. – Vol. 29, No. 1. – P. 65–115.

17. Trudgill P. Dialects in Contact. – Oxford: Blackwell, 1986. – 174 p.

18. Auer P. (ed.) Code-Switching in Conversation: Language, Interaction and Identity. – London: Routledge, 1998. – 355 p.

19. Myers-Scotton C. Duelling Languages: Grammatical Structure in Codeswitching. – Oxford: Clarendon Press, 1993. – 285 p.

20. Blommaert J. The Sociolinguistics of Globalization. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010. – 230 p.

21. Tagliamonte S. A. Variationist Sociolinguistics: Change, Observation, Interpretation. – Oxford: Wiley-Blackwell, 2012. – 424 p.

22. Androutsopoulos J. Language change and digital media: A review of conceptions and evidence // Standard Languages and Language Standards in a Changing Europe. – Oslo: Novus, 2011. – P. 145–161.

Downloads

Published

2026-09-23