ZAMONAVIY ILM-FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLARDA NATIJALAR MUHOKAMASI
VOLEYBOL MASHG‘ULOTLARI JARAYONIDA O‘QUVCHILARNING KUCH VA TEZKOR-KUCH QOBILIYATLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Maqolada voleybol bo‘yicha mashg‘ulotlar jarayonida o‘quvchi-yoshlarning kuch va tezkor-kuch qobiliyatlarini rivojlantirish masalalari ilmiy-uslubiy jihatdan tahlil qilingan. Kuch va tezkor-kuch sifatlarining voleybolchi faoliyatidagi ahamiyati, ularni takomillashtirishga yo‘naltirilgan maxsus mashqlar majmuasi, mashg‘ulotlarni tashkil etish metodikasi va pedagogik nazorat usullari yoritilgan. Tadqiqot natijalari maktab va sport maktablarida voleybol mashg‘ulotlarini samarali tashkil etishga xizmat qiladi.
JADID MA’RIFATPARVARLARINING MAORIF, MATBUOT, ADABIYOT VA SAN’AT SOHALARIDAGI ISLOHOTCHILIK FAOLIYATI HAMDA UNING MILLIY TARAQQIYOTDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada Jadid ma’rifatparvarlarining maorif, matbuot, adabiyot va san’at sohasida qilgan ishlarini qisqacha bayon yetishga harakat qildim. Shu o‘rinda ularga turtki bo‘lgan omillar, qarshiliklar va ziddiyatlar haqida ma’lumotlarni qisqacha bayon qildim.
SHAHARSOZLIK VA “YASHIL MAKON” LOYIHALARIDA MAHALLA INSTITUTINING EKOLOGIK NAZORAT BO‘YICHA HUQUQIY IMKONIYATLARINI KENGAYTIRISH
Mazkur tezisda Yangi O‘zbekiston sharoitida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli shaharsozlik va umummilliy “Yashil makon” loyihalari doirasida mahalla institutining jamoatchilik ekologik nazorati subyekti sifatidagi huquqiy maqomi tahlil qilinadi. Mahalla fuqarolar yig‘inlarining amaldagi qonunchilikdagi ekologik vakolatlari tanqidiy baholanib, ularning shaharsozlik hujjatlarini jamoatchilik muhokamasidan o‘tkazish, daraxt ekish va ko‘kalamzorlashtirish rejalarini kelishish, qurilish jarayonida ekologik monitoring yuritish kabi sohalarda huquqiy imkoniyatlarini kengaytirish zaruriyati asoslab beriladi. Shuningdek, huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish orqali mahallaning ekologik boshqaruvdagi ishtirokini institutsional mustahkamlash bo‘yicha aniq takliflar ilgari suriladi.
THE ROLE OF DIGITAL TECHNOLOGIES IN DEVELOPING THE PROFESSIONAL-DEONTOLOGICAL CULTURE OF FUTURE ENGLISH LANGUAGE TEACHERS
This thesis explores the role of digital technologies in the development of professional-deontological culture among future English language teachers. In the context of rapid digital transformation, modern education requires teachers not only to possess subject knowledge and methodological competence but also to demonstrate high ethical standards, professional responsibility, and digital communication skills. The study analyzes how digital tools such as online learning platforms, virtual communication systems, and educational technologies contribute to shaping ethical behavior, professional responsibility, and communicative competence in future teachers. Particular attention is given to the integration of deontological principles—such as academic integrity, respect for learners, and responsibility in digital interaction—into teacher education programs. The findings suggest that digital technologies significantly enhance the formation of professional-deontological culture by providing interactive learning environments, promoting collaborative communication, and fostering ethical awareness in online teaching contexts. However, effective implementation requires systematic pedagogical guidance and the development of digital ethics training within higher education institutions. The research concludes that the integration of digital technologies into teacher education not only improves pedagogical effectiveness but also strengthens the moral and professional identity of future English language teachers.
ГРАЖДАНСКО-ПРАВОВЫЕ ГАРАНТИИ ЗАЩИТЫ ИНВЕСТИЦИЙ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН
В статье анализируется система гражданско-правовых гарантий защиты инвестиций в Республике Узбекистан. Рассматриваются правовая природа инвестиций, виды гарантий, закреплённых в национальном законодательстве, роль инвестиционных соглашений, а также взаимодействие национальных и международных механизмов защиты прав инвесторов. Выявляются современные вызовы и формулируются направления совершенствования правового регулирования для повышения инвестиционной привлекательности Узбекистана.
O‘ZBEKISTON UY XO‘JALIKLARINING QARZ YUKLAMASI VA MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida uy xo‘jaliklari moliyaviy resurslarining shakllanishida bank kreditlarining o‘rni, aholi qarzdorligining dinamikasi hamda tijorat banklari kredit portfelining sifati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida kredit va depozitlar tarkibi, muammoli kreditlar ulushi, aholi kreditlariga bo‘lgan talabning o‘sish tendensiyalari hamda hududlar kesimidagi farqlar o‘rganilgan. Shuningdek, uy xo‘jaliklari moliyaviy barqarorligini mustahkamlash va kredit risklarini kamaytirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
МЕХАНИК САРИҚЛИКДА ЎТ ЙЎЛЛАРИНИ ДРЕНАЖЛАШ УЧУН МИНИИНВАЗИВ ТЕХНОЛОГИЯ ТАНЛАШГА ДИФФЕРЕНЦИАЛ ЁНДАШУВ
Ўсма генезли механик сариқлик гепатопанкреатодуоденал соҳа онкологиясининг энг оғир ва прогностик жиҳатдан ноқулай асоратларидан бири бўлиб қолмоқда; бундай беморларда леталлик 10–35% ни ташкил этади. Ўт йўлларини дренажлашнинг эндоскопик, чрескож ва комбинацияланган миниинвазив усуллари ривожланганига қарамай, муайян клиник вазиятда оптимал усулни танлашнинг ягона алгоритми ҳозиргача ишлаб чиқилмаган. Шу боис ўсма блокининг даражаси, касаллик босқичи ва беморнинг кутилаётган ҳаёт давомийлигини ҳисобга олган дифференциал ёндашувни асослаш долзарб аҳамиятга эга.
INVESTITSIYA MUHITINI SHAKLLANTIRISHNING ILMIY-NAZARIY YONDASHUVLARI
Ushbu tezisda investitsiya va investitsion faoliyatning ilmiy-nazariy asoslari o‘rganilgan. Investitsiya va investitsion faoliyat bo‘yicha mahaliya va horijiy olimlarni ilmiy yondoshuvlari o‘rganilib kerakli hulosalar shakillantrilgan.
ПРАВОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ ПРЕКРАЩЕНИЯ ТРУДОВОГО ДОГОВОРА В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН: СОВРЕМЕННЫЕ ПРОБЛЕМЫ И ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ
В условиях постоянного обновления трудового законодательства Республики Узбекистан особое значение приобретает корректное правовое регулирование прекращения трудовых отношений. Прекращение трудового договора — это не просто последний этап трудовых отношений, а юридическая, финансовая и человеческая точка пересечения интересов работника и работодателя. Именно поэтому законодатель стремится детализировать процедуру, минимизировать риски споров и обеспечить социальную защищённость граждан. В статье проводится комплексный анализ действующих норм Трудового кодекса, исследуются позиции отечественных ученых, рассматривается зарубежный опыт и оценивается реальная практика применения законодательства. На основе анализа предлагаются практические пути совершенствования механизма прекращения трудового договора в Узбекистане.
XORIJIY TILLARINI O'QITISHDA TINGLAB TUSHUNISHNING AHAMIYATI
Hozirgi kunda Respublikamizda xorijiy tillarni mukammal biladigan yetuk mutuxassislarga talab ortib bormoqda. Xususan ingliz tilini o‘rganishni davr taqozo etmoqda. Har tomonlama barkamol o‘z kasbini yaxshi biluvchi kadrlarni tayyorlash maqsadida barcha oliy o‘quv yurtlarida Xorijiy tillarni o‘qitishga katta e’tibor berilayotganligi hammamizga ma’lum.
KESH-SHAHRISABZ VOHASIDA SHAHAR MADANIYATINING SHAKLLANISHI VA TARIXIY TARAQQIYOT BOSQICHLARI
Ushbu tezisda Kesh-Shahrisabz vohasining qadimgi shahar sifatida shakllanishi, uning tarixiy markazi joylashuvi xususidagi ilmiy munozaralar arxeologik qazishmalar va numizmatik ashyolar maʼlumotlari asosida tahlil qilinadi. Yozma hamda moddiy manbalar uygʻunligida vohaning kamida 2700 yillik tarixiy taraqqiyot bosqichlari yoritiladi.
TALABALARDA MADANIY MULOQOTNI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Ushbu maqolada oliy ta’lim tizimida talabalarda madaniy muloqotni shakllantirishning zamonaviy yondashuvlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Global ta’lim muhitining o‘zgarishi, raqamli texnologiyalar rivoji va kompetensiyaviy yondashuvning keng joriy etilishi sharoitida talabalar kommunikativ madaniyatini rivojlantirishning pedagogik asoslari yoritiladi. Interaktiv ta’lim texnologiyalari, raqamli platformalar, STEAM va CLIL kabi innovatsion metodlar asosida madaniy muloqotni shakllantirish imkoniyatlari asoslab berilgan. Shuningdek, talabalarning shaxsiy va kasbiy rivojida muloqot madaniyatining o‘rni ochib beriladi.
ПОВТОРНОЕ ЗАКЛЮЧЕНИЕ ВРЕМЕННОГО ТРУДОВОГО ДОГОВОРА КАК СПОСОБ ОБХОДА ТРУДОВЫХ ГАРАНТИЙ: ПРОБЛЕМЫ ПРАВОВОГО РЕГУЛИРОВАНИЯ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН
В тезисе рассматривается проблема повторного заключения временных трудовых договоров с одним и тем же работником для выполнения одной и той же трудовой функции. Обосновывается, что при отсутствии новой объективной краткосрочной производственной необходимости такая практика может выступать способом обхода гарантий бессрочных трудовых отношений. Предлагается дополнить статью 495 Трудового кодекса Республики Узбекистан специальным ограничительным правилом, а также расширить аналитические функции Единой национальной системы труда.
O‘ZBEKISTON VA MDH DAVLATLARI QONUNCHILIGIDA MEDIATSIYANI TARTIBGA SOLISHNING QIYOSIY-HUQUQIY TAHLILI: EVOLYUTSIYA, MODELLAR VA ISTIQBOLLAR
Mazkur ilmiy maqolada nizolarni muqobil hal etish (ADR) tizimining eng istiqbolli institutlaridan biri hisoblangan mediatsiya jarayonining O‘zbekiston Respublikasi, Rossiya Federatsiyasi, Qozog‘iston Respublikasi va Belarus Respublikasi qonunchiligidagi huquqiy asoslari tizimli va qiyosiy-huquqiy jihatdan tadqiq etilgan. Sobiq sovet huquqiy tizimi (postsovet huquqiy makoni) merosxo‘rlari bo‘lgan ushbu mamlakatlarda mediatsiyani rivojlantirishning o‘ziga xos milliy modellari, institutsional yondashuvlari, mediatorlar huquqiy maqomiga qo‘yiladigan konseptual talablar hamda mediativ kelishuvlarning ijro etilish mexanizmlari qiyoslangan. Shuningdek, O‘zbekiston qonunchiligida noprofessional mediatorlik institutining tugatilishi (2025-yil oktyabr) bilan bog‘liq so‘nggi islohotlar tahlil qilinib, sud-huquq tizimi yuklamasini kamaytirishda xorijiy tajribaning samarali jihatlarini implementatsiya qilish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari surilgan.
DEFI EKOTIZIMIDAGI TOKENLARNING AHAMIYATI VA ZARURATI
Mazkur maqolada markazlashmagan moliya (Decentralized Finance – DeFi) ekotizimida tokenlarning tutgan o‘rni, ularning huquqiy hamda zamonaviy raqamli moliya tizimidagi zarurati tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida DeFi va token tushunchalarining nazariy asoslari yoritilib, tokenlarning boshqaruv, rag‘batlantirish, likvidlikni ta’minlash va ekotizimni rivojlantirishdagi funksiyalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ushbu masala bo‘yicha xalqaro ilmiy adabiyotlarda bildirilgan asosiy yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida DeFi ekotizimining samarali faoliyat yuritishi ko‘p jihatdan tokenlar mavjudligi bilan bog‘liqligi asoslab beriladi hamda milliy qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha ayrim takliflar ilgari suriladi.
MODERN LIBRARY TECHNOLOGIES AND THEIR CURRENT FUNCTION
Modern academic libraries are undergoing a profound paradigm shift, transitioning from passive, physical repositories of literature into dynamic, highly automated, and intelligent knowledge ecosystems. Driven by the rapid maturation of generative Artificial Intelligence (AI), the Internet of Things (IoT), and Radio Frequency Identification (RFID) systems, these institutions are systematically restructuring their operations, metadata curation, and user services. This paper investigates the modern functional landscape of library technologies, identifying the convergence of AI and physical hardware as a critical evolutionary leap. Employing a comprehensive qualitative and structural synthesis of contemporary implementations.
INGLIZ TILIDAGI BA’ZI HAZILLARNING MUVAFFAQIYATSIZ BO‘LISH SABABLARI
ushbu tezisda ingliz tilidagi ayrim hazillarning chet ellik tinglovchilar tomonidan idrok etilmasligi sabablari tahlil qilinadi. Tadqiqotda lingvomadaniy, pragmatik va kontekstual omillar, shuningdek tarjima jarayonidagi yo‘qotishlar ko‘rib chiqiladi. Olingan natijalar ingliz tilini o‘qitish jarayonida hazil va madaniy kontekstga e’tibor qaratish zarurligini ko‘rsatadi.
TALABALAR TOMONIDAN MUSTAQIL ISHLARNI TASHKIL ETISHDA LOYIHAVIY O‘QITISH (PROJECT-BASED LEARNING) METODIKASINING O‘RNI
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarning mustaqil ishlarini tashkil etishda loyihaviy o‘qitish (Project-Based Learning) metodikasining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Loyihaviy o‘qitishning nazariy asoslari, bosqichlari va amaliy qo‘llanilishi tahlil qilingan. Maqolada loyihaviy yondashuvning talabalar tanqidiy fikrlashi, mustaqil izlanish ko‘nikmalari, jamoaviy ishlash va kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirishdagi roli ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, ingliz tili darslarida loyihaviy o‘qitishni qo‘llashning samarali usullari va metodlari, uning ta’lim sifatini oshirishdagi imkoniyatlari hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan integratsiyalashgan loyihalarning afzalliklari batafsil bayon etilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, loyihaviy o‘qitish metodikasi talabalarni faol bilim oluvchilarga aylantirib, ularning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishda muhim vosita sifatida xizmat qiladi.
TIJORAT BANKLARI FAOLIYATINI TARTIBGA SOLISHDA MARKAZIY BANKNING ROLI: HOLAT, MUAMMOLAR VA TAKOMILLASHTIRISH YO'LLARI
Mazkur tezisda O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining tijorat banklari faoliyatini tartibga solish tizimi — pul-kredit siyosati, prudensial nazorat, makroprudensial siyosat vositalari va iqtisodiy normativlar — kompleks ilmiy tahlil qilingan. Bank tizimining 2017–2025-yillar oralig'idagi institutsional rivojlanishi miqdoriy ko'rsatkichlar asosida baholangan. Kapital yetarliligi va likvidlik normativlari dinamikasi o'rganilgan, Bazel III standartlarini milliy amaliyotga moslashtirishning ilmiy asoslari ishlab chiqilgan. Asia Alliance Bank misolida komplayans-nazorat tizimining istiqbolli modeli taklif etilgan.
TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN INVESTITSION LOYIHALARNI MOLIYALASHTIRISHNI AMALDAGI HOLATI TAHLILI
Mazkur tezisda tijorat banklari tomonidan investitsion loyihalarni moliyalashtirish tizimini takomillashtirish masalalari ko'rib chiqilgan. "Investitsion kredit" tushunchasiga mualliflik ta'rifi taklif etilgan, 2021–2025-yillar statistik ma'lumotlari asosida kredit qo'yilmalari va iqtisodiy o'sish o'rtasidagi funksional bog'liqlik tahlil qilingan. "Asakabank" va "O'zmilliybank" banklari misolida investitsion kreditlash amaliyotining holati baholangan hamda tizimni takomillashtirish bo'yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
КВАЛИФИЦИРОВАННАЯ ЮРИДИЧЕСКАЯ ПОМОЩЬ КАК ГАРАНТИЯ ЭФФЕКТИВНОГО РАЗРЕШЕНИЯ ТРУДОВЫХ СПОРОВ О ВОССТАНОВЛЕНИИ НА РАБОТЕ: ОСОБЕННОСТИ УЧАСТИЯ ЗАЩИТНИКА
В статье рассматриваются особенности участия адвоката в трудовых спорах о восстановлении на работе в контексте обеспечения права на квалифицированную юридическую помощь. Анализируются правовая природа данной категории споров, их процессуальные особенности, а также роль адвоката в формировании правовой позиции, сборе доказательств и представлении интересов работника в суде. Особое внимание уделяется проблемам правоприменительной практики, включая сложности доказывания незаконности увольнения, ошибки при обращении в суд и неравенство сторон трудового спора. На основе анализа национального законодательства Республика Узбекистан и международного опыта обосновывается необходимость усиления гарантий оказания квалифицированной юридической помощи. В результате предлагаются направления совершенствования организационно-правовых механизмов защиты трудовых прав работников.
O'SMIR YOSHDAGI O'QUVCHILAR BILAN ISHLASHNING IJTIMOIY-PEDAGOGIK ASOSLARI: NAZARIY TAHLIL
O'smirlik davri (11-15 yosh) shaxs shakllanishining eng murakkab va ziddiyatli bosqichi sifatida pedagogika fanida alohida o'rin tutadi. Bu davrda biologik, psixologik va ijtimoiy o'zgarishlar bir vaqtda sodir bo'lib, o'quvchining ijtimoiy muhitga moslashuvini sezilarli darajada qiyinlashtiradi.
KIBERJINOYATLARNI KVALIFIKATSIYA QILISHDA XALQARO HUQUQNING AHAMIYATI
Mazkur tezisda kiberjinoyatlarni kvalifikatsiya qilishda xalqaro huquqning tutgan o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Kiberjinoyatlarning transmilliy xususiyatga ega ekanligi, ularni faqat milliy qonunchilik doirasida samarali tartibga solish imkoniyatini cheklayotgani asoslab berilgan. Shu munosabat bilan kiberjinoyatlarga qarshi kurashish hamda ularni to‘g‘ri kvalifikatsiya qilishga xizmat qiluvchi asosiy xalqaro-huquqiy hujjatlar xronologik ketma-ketlik asosida tahlil etilgan. Xususan, Budapesht konvensiyasi, Afrika Ittifoqining Malabo konvensiyasi, Yevropa Ittifoqining NIS va NIS2 direktivalari hamda BMTning 2024-yildagi Kiberjinoyatlarga qarshi konvensiyasining mazmun-mohiyati ochib berilgan. Shuningdek, xalqaro standartlarni milliy jinoyat qonunchiligiga implementatsiya qilish zarurati ham ilmiy jihatdan asoslangan.
БАНКОВСКИЙ НАДЗОР В СОВРЕМЕННОЙ БАНКОВСКОЙ СИСТЕМЕ
В статье раскрывается сущность банковского надзора, его цели, принципы и основные виды. Рассматривается механизм осуществления банковского надзора в современной банковской сфере, его эволюция и международные стандарты. Особое внимание уделяется роли банковского надзора в обеспечении стабильности финансовой системы, а также процессу внедрения риск-ориентированного надзора в Республике Узбекистан. Анализируются текущие реформы и перспективы развития банковского надзора в стране.
O‘ZBEKISTONDA EFL (INGLIZ TILINI CHET TILI SIFATIDA) VA ESP (MAXSUS MAQSADLAR UCHUN INGLIZ TILI) SINFLARIDA SHAKLLANTIRUVCHI BAHOLASH AMALIYOTLARINI KENGAYTIRISH: ARALASH METODOLOGIYA ASOSIDAGI YONDASHUV
Hozirgi kunda O‘zbekistonda ingliz tilini o‘qitish jarayonida baholash tizimi asosan yakuniy natijalarni aniqlashga qaratilgan bo‘lib, bu o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini yetarli darajada qo‘llab-quvvatlamaydi. Ayniqsa, ESP kontekstlarida tilning amaliy qo‘llanilishi muhim bo‘lganligi sababli, jarayoniy va rivojlantiruvchi baholash yondashuvlariga ehtiyoj ortib bormoqda. Shu nuqtai nazardan, shakllantiruvchi baholashni keng qo‘llash masalasi dolzarbdir.
XX ASR AMERIKA ROMANLARIDA SUD JARAYONI VA SHAXS-JAMIYAT ZIDDIYATINING BADIIY TALQINI
XX asr Amerika adabiyoti dunyo madaniyatiga shaxs va jamiyat o'rtasidagi keskin to'qnashuvni eng kuchli badiiy shakllarda ifoda etgan ko'plab durdona asarlarni hadya etdi. Bu davr adabiyotida sud jarayoni shunchaki syujet elementi sifatida emas, balki jamiyatning o'z-o'ziga qaratilgan oynasi, milliy vijdonning sinov maydoni va shaxs erkinligining chegaralarini belgilab beradigan eng muhim institut sifatida talqin etildi. Amerika romannavislari sudni — huquq tizimining ichki maydoni sifatida emas — katta ijtimoiy, irqiy, sinfiy va ma'naviy ziddiyatlarning bir nuqtaga jamlangan ko'rinishi sifatida qabul qilishdi. Bu yondashuv adabiyotda shunday bir badiiy traditsiyani shakllantirdiki, unda har bir sud jarayoni bir vaqtning o'zida ham individual qahramonning, ham butun jamiyatning ustidan o'tkazilayotgan hukm sifatida o'qiladi.
СОГЛАСИЕ ПАЦИЕНТА КАК ОСНОВАНИЕ ЗАКОННОЙ ОБРАБОТКИ МЕДИЦИНСКИХ ДАННЫХ СИСТЕМАМИ ИИ: ГРАЖДАНСКО-ПРАВОВОЙ АНАЛИЗ
Стремительное внедрение технологий искусственного интеллекта (далее — ИИ) в медицинскую практику Республики Узбекистан актуализирует вопрос о гражданско-правовом содержании согласия пациента как основания законной обработки персональных медицинских данных. В статье исследуются правовая природа согласия, требования к его форме и содержанию применительно к системам ИИ, а также гражданско-правовые последствия нарушения данного условия. Выявлены пробелы национального законодательства и сформулированы предложения по их устранению с учётом международного опыта.
SOLIQ NAZORATIDA SUN’IY INTELLEKT VA KATTA MA’LUMOTLAR (BIG DATA): XALQARO HUQUQIY STANDARTLAR VA TARTIBGA SOLISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezis global soliq ma’muriyatchiligida sun’iy intellekt (SI) va katta ma’lumotlar (Big Data) tahlilining jadal integratsiyalashuvini hamda uning huquqiy, axloqiy va tartibga solish oqibatlarini tahlil qiladi. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) tomonidan ilgari surilgan “Soliq ma’muriyatchiligi 3.0” paradigmasi doirasida davlatlar reaktiv auditdan proaktiv, bashoratli muvofiqlik tizimlariga o'tmoqda. Garchi bu texnologiyalar soliqdan qochish holatlarini aniqlash va davlat daromadlarini oshirishda beqiyos samaradorlikni namoyish etsa-da, ular soliq huquqining qat’iy deterministik tabiati va sun’iy intellektning ehtimoliy (probabilistic) mexanikasi o‘rtasida chuqur ontologik ziddiyatlarni keltirib chiqaradi. Hisobotda “qora quti” (black box) muammosi, algoritmik kamsitish (xususan, Niderlandiyadagi Toeslagenaffaire fojiasi misolida) va soliq to‘lovchilarning protsessual adolatga bo‘lgan huquqlari batafsil ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, hujjatda xalqaro miqyosda shakllanayotgan huquqiy bazalar, jumladan Yevropa Ittifoqining Sun’iy intellekt to‘g‘risidagi qonuni (EU AI Act) va uning ma’muriy istisnolari, Umumiy ma’lumotlarni himoya qilish reglamenti (GDPR), Yevropa Kengashi Konvensiyasi hamda BMT va XVF (IMF) tomonidan ishlab chiqilayotgan yangi standartlar qiyosiy tahlil qilinadi. Xulosa o‘rnida, hisobot texnologik innovatsiyalarni inson huquqlari va shaffoflik bilan muvozanatlash zarurligini ta’kidlab, kelajakdagi soliq tizimlari uchun Tushuntirilishi mumkin bo‘lgan sun’iy intellekt (XAI) kabi amaliy yechimlarni taklif etadi.
YUQORI SINF O‘QUVCHILARIDA HUQUQIY IMMUNITETNI SHAKLLANTIRISHNING INTERAKTIV PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI SAMARADORLIGI
Mazkur tezisda yuqori sinf o‘quvchilarida huquqiy immunitetni shakllantirish jarayonida interaktiv pedagogik texnologiyalarning samaradorligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda huquqiy immunitet tushunchasining mohiyati, uning tarkibiy komponentlari va rivojlanish omillari yoritilgan. Shuningdek, interaktiv ta’lim metodlarining o‘quvchilarning huquqiy tafakkuri va xulq-atvoriga ta’siri o‘rganilgan.
CHET TILI TA’LIMIDA AKSIOLOGIK YONDAŠUVNING FALSAFIY-PEDAGOGIK ASOSLARI VA UNING MADANIYATLARARO KOMPETENSIYADAGI O‘RNI
Ushbu maqolada chet tili o‘qitish metodikasida aksiologik yondashuvning nazariy va amaliy asoslari tadqiq etiladi. A.V. Kiryakova, E.I. Passov va I.A. Zimnyaya kabi olimlarning aksiologik modellari tahlil qilinib, ularning O‘zbekiston milliy metodika maktabi (J.J. Jalolov, G.T. Mahkamova) an’analari bilan uyg‘unligi ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqotda madaniyatlararo muloqot jarayonida qadriyatlar filtri va milliy-madaniy identifikatsiyaning ahamiyati asoslab berilgan.