ZAMONAVIY ILM-FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLARDA NATIJALAR MUHOKAMASI
SOLIQ NAZORATIDA SUN’IY INTELLEKT VA KATTA MA’LUMOTLAR (BIG DATA): XALQARO HUQUQIY STANDARTLAR VA TARTIBGA SOLISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezis global soliq ma’muriyatchiligida sun’iy intellekt (SI) va katta ma’lumotlar (Big Data) tahlilining jadal integratsiyalashuvini hamda uning huquqiy, axloqiy va tartibga solish oqibatlarini tahlil qiladi. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) tomonidan ilgari surilgan “Soliq ma’muriyatchiligi 3.0” paradigmasi doirasida davlatlar reaktiv auditdan proaktiv, bashoratli muvofiqlik tizimlariga o'tmoqda. Garchi bu texnologiyalar soliqdan qochish holatlarini aniqlash va davlat daromadlarini oshirishda beqiyos samaradorlikni namoyish etsa-da, ular soliq huquqining qat’iy deterministik tabiati va sun’iy intellektning ehtimoliy (probabilistic) mexanikasi o‘rtasida chuqur ontologik ziddiyatlarni keltirib chiqaradi. Hisobotda “qora quti” (black box) muammosi, algoritmik kamsitish (xususan, Niderlandiyadagi Toeslagenaffaire fojiasi misolida) va soliq to‘lovchilarning protsessual adolatga bo‘lgan huquqlari batafsil ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, hujjatda xalqaro miqyosda shakllanayotgan huquqiy bazalar, jumladan Yevropa Ittifoqining Sun’iy intellekt to‘g‘risidagi qonuni (EU AI Act) va uning ma’muriy istisnolari, Umumiy ma’lumotlarni himoya qilish reglamenti (GDPR), Yevropa Kengashi Konvensiyasi hamda BMT va XVF (IMF) tomonidan ishlab chiqilayotgan yangi standartlar qiyosiy tahlil qilinadi. Xulosa o‘rnida, hisobot texnologik innovatsiyalarni inson huquqlari va shaffoflik bilan muvozanatlash zarurligini ta’kidlab, kelajakdagi soliq tizimlari uchun Tushuntirilishi mumkin bo‘lgan sun’iy intellekt (XAI) kabi amaliy yechimlarni taklif etadi.
YUQORI SINF O‘QUVCHILARIDA HUQUQIY IMMUNITETNI SHAKLLANTIRISHNING INTERAKTIV PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI SAMARADORLIGI
Mazkur tezisda yuqori sinf o‘quvchilarida huquqiy immunitetni shakllantirish jarayonida interaktiv pedagogik texnologiyalarning samaradorligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda huquqiy immunitet tushunchasining mohiyati, uning tarkibiy komponentlari va rivojlanish omillari yoritilgan. Shuningdek, interaktiv ta’lim metodlarining o‘quvchilarning huquqiy tafakkuri va xulq-atvoriga ta’siri o‘rganilgan.
CHET TILI TA’LIMIDA AKSIOLOGIK YONDAŠUVNING FALSAFIY-PEDAGOGIK ASOSLARI VA UNING MADANIYATLARARO KOMPETENSIYADAGI O‘RNI
Ushbu maqolada chet tili o‘qitish metodikasida aksiologik yondashuvning nazariy va amaliy asoslari tadqiq etiladi. A.V. Kiryakova, E.I. Passov va I.A. Zimnyaya kabi olimlarning aksiologik modellari tahlil qilinib, ularning O‘zbekiston milliy metodika maktabi (J.J. Jalolov, G.T. Mahkamova) an’analari bilan uyg‘unligi ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqotda madaniyatlararo muloqot jarayonida qadriyatlar filtri va milliy-madaniy identifikatsiyaning ahamiyati asoslab berilgan.
HUQUQIY UNIFIKATSIYA TUSHUNCHASI VA SHAKLLARI
Ushbu dissertatsiya huquqiy unifikatsiya tushunchasi, uning shakllari va duch keladigan qiyinchiliklarini tahlil qiladi. Globalizatsiya sharoitida huquqiy tizimlarni birlashtirish jarayoni muhim ahamiyat kasb etadi. Ishda unifikatsiya milliy qonunlarni to‘liq almashtirishga intilishi bilan garmonizatsiyadan farqlanadi. Tadqiqotda unifikatsiyaning tarixiy ildizlari, xalqaro va milliy darajadagi shakllari, shuningdek, Indoneziya misolida yuzaga keladigan muammolar ko‘rib chiqiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, unifikatsiya huquqiy aniqlikni oshirishga qaratilgan bo‘lsa-da, suverenitet va madaniy farqlar kabi jiddiy to‘siqlarga duch keladi.
ЁШЛАР ТАРБИЯСИ ВА МАЪНАВИЙ КАМОЛОТИ МАСАЛАСИ
Ёшлар тарбияси ва маънавий камолоти масаласида музей–туризм ўзаро алоқаси алоҳида аҳамият касб этади. Ёш авлоднинг музейларга туристик саёҳатлар доирасида ташриф буюриши уларда тарихий хотира, миллий ғурур ва маданий меросга ҳурмат туйғуларини шакллантиради. Бу эса ижтимоий барқарорлик ва маънавий ривожланишнинг муҳим шарти ҳисобланади. Фалсафий жиҳатдан олганда, музей макони ёшлар учун ўтмиш, бугун ва келажак ўртасидаги маънавий кўприк вазифасини бажаради.
ENGLISH LIVESTOCK VOCABULARY AND ITS PECULARITIES
The topic “English livestock vocabulary and its pecularities” examines how terms connected with animal husbandry and livestock breeding are defined, systematized, and represented in English dictionaries of various types. The study focuses on the linguistic, cultural, and pragmatic aspects of livestock-related vocabulary, considering both general-purpose lexicographic sources and specialized agricultural glossaries. Livestock terminology, being deeply rooted in the rural and economic life of English-speaking communities, reflects not only professional and scientific classifications but also regional, historical, and metaphorical usages. Lexicographic interpretation involves issues such as semantic precision, polysemy, synonymy, and terminological standardization, as well as the balance between scientific accuracy and accessibility for the lay user. The analysis highlights the role of livestock terms in shaping agricultural discourse, their metaphorical extension into everyday English, and the challenges lexicographers face in adequately capturing their dynamic usage. The study contributes to the broader field of terminography, agricultural linguistics, and English lexicography by emphasizing the need for consistent and context-sensitive representation of livestock terminology.
LINGUISTIC STRATEGIES IN NEWSPAPER HEADLINES: A FUNCTIONAL AND DISCURSIVE ANALYSIS
This study offers a nuanced examination of the linguistic strategies embedded in newspaper headlines and their influential role in shaping public perception. Grounded in the theoretical framework of Systemic Functional Linguistics (SFL), the research investigates how lexical selection, grammatical structuring, and rhetorical devices operate as meaning-making resources within the constrained space of headlines. Adopting a qualitative analytical approach, the study explores how language is strategically condensed to maximize informational density, capture reader attention, and subtly guide interpretation. The findings reveal that headlines systematically employ dynamic verbs, evaluative and emotive lexis, as well as figurative expressions to construct compelling and cognitively engaging narratives. In addition, syntactic reduction and structural economy enhance readability while simultaneously foregrounding particular aspects of events. Contextual framing further contributes to the shaping of audience attitudes by embedding implicit perspectives within seemingly concise statements. Overall, the study argues that newspaper headlines function not merely as neutral summaries of news events, but as carefully crafted discursive constructs that actively participate in the production, mediation, and circulation of meaning in contemporary media discourse.
YURIDIK XIZMAT KO‘RSATISH MARKAZLARI TOMONIDAN HUJJATLARNI EKSPERTIZA QILISH AMALIYOTI
Yuridik xizmat ko‘rsatish markazlari – davlat organlari va tashkilotlariga huquqiy yordam taqdim etuvchi yangi mexanizm boʻlib, ularni hujjatlar loyihalarini qonunchilikka muvofiqligi, huquqbuzarlik va korrupsiyaviy omillar bor-yo‘qligi nuqtai nazaridan tahlil etadi. Mazkur tezisda bu markazlarning hujjatlarni ekspertiza qilish usullari, milliy va xalqaro tajriba, amaliy natijalar va rivojlantirish yo‘llari koʻrib chiqiladi. Markazlarning huquqiy ekspertizasi jarayonida “E-huquqshunos” elektron tizimidan keng foydalanilib, hujjatlar loyihalari markaz yuristlari tomonidan maqbul vaqt ichida koʻrib chiqiladi. Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) va strategik intellekt yondoshuvlarini joriy etish imkoniyatlari muhokama qilinadi.
PROBLEMS IN IMPLEMENTATION OF LOGISTICS INFORMATION SYSTEMS IN ENTERPRISE ACTIVITY
The scientific article shows the operation of the logistics information system, the requirement of information supply, and the sequence of actions of adopting the management process. The steps that allow us to make a decision are considered when the complete formation of information. Alternative options, formation of decision-making criteria, choice of decision-making method, evaluation of alternative options and delivery of the decision to the subsystem that implements it are shown.
KICHIK BIZNES KORXONALARINI INVESTITSIYALASHNING IQTISODIY MUNOSABATLARI TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarini investitsiyalash jarayonida yuzaga keladigan iqtisodiy munosabatlar tizimini takomillashtirishning dolzarb masalalari yoritilgan. Tadqiqotda kichik biznesga investitsiya kiritishning institutsional, moliyaviy va huquqiy mexanizmlari, shuningdek, ularning samaradorligini oshirish yo‘llari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Muallif tomonidan tarmoqdagi mavjud muammolarni hal etishga qaratilgan takliflar va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
O‘ZBEKISTONDAGI ERONIYLAR DIASPORASINING MILLIY TAOMLARI VA ULARNING XUSUSIYATLARI
Bugungi kunda turli xalqlar turmush tarzi va marosimlari yuzasidan bir qator ilmiy tadqiqot ishlari olib borilgan. Biroq O‘zbeksitondagi eroniylarning taomlari haqida keng ko‘lamli tadqiqotishlari olib borilmagan. Yurtimizda yashab kelayotgan ko‘p sonli bo‘lmagan diasporalarning madaniyatini o‘rganish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi, jumladan eroniy diasporasining milliy taomlari va ularning xususiyatlari haqida keng ko‘lamli tadqiqotlar olib borish lozimdir.
KICHIK BIZNESNI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHNING XORIJ TAJRIBASINI O‘ZBEKISTONDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI
Innovatsion faoliyatni rivojlantirish barqaror iqtisodiy o‘sish va milliy raqobatbardoshlikni ta’minlashning asosiy omillaridan biridir. Ko‘pgina mamlakatlar hukumatlari innovatsion tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratilgan siyosatni amalga oshirmoqda.
SOCIAL, CULTURAL, AND PSYCHOLOGICAL ASPECTS OF LANGUAGE AND IDENTITY ON SOCIAL MEDIA
This study explores the social, cultural, and psychological dimensions of language and identity formation on social media platforms. It examines how individuals construct, negotiate, and express their identities through linguistic choices in digital communication. The research highlights the role of social interaction, cultural background, and psychological factors in shaping online discourse. It also considers how language use reflects group belonging, self-presentation, and emotional expression in virtual environments. The study concludes that social media serves as a dynamic space where language and identity continuously evolve under the influence of global and local factors.
O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY MOLIYALASHTIRISH XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISHNING BANK MAHSULOTLARI BOZORIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada O‘zbekistonda islomiy moliyalashtirish xizmatlarini rivojlantirishning bank mahsulotlari bozoriga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotda islom bankchiligining iqtisodiy mohiyati, bank mahsulotlarini diversifikatsiya qilishdagi o‘rni hamda O‘zbekiston bank tizimida ushbu xizmatlarni joriy etish uchun mavjud institutsional shart-sharoitlar tahlil qilingan. Rasmiy statistik ma’lumotlar asosida mamlakat bank tizimining asosiy ko‘rsatkichlari, jumladan aktivlar, kredit portfeli, depozitlar, kapital, likvidlik darajasi, muammoli kreditlar ulushi, raqamli bank xizmatlari qamrovi va mikromoliya sektori holati baholangan. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonda islomiy moliyalashtirish xizmatlarini joriy etish uchun yetarli iqtisodiy, moliyaviy va normativ baza shakllanayotganini ko‘rsatadi. Ayniqsa, mikromoliya tashkilotlari uchun islomiy moliyalashtirish xizmatlarini ko‘rsatish tartibining joriy etilishi hamda 2026-yilda bank tizimi darajasida islomiy moliyaga oid qonunchilik asoslarining yaratilishi ushbu yo‘nalishning amaliy ahamiyatini kuchaytiradi. Maqolada islomiy moliyalashtirish xizmatlari bank mahsulotlari tarkibini boyitishi, resurs bazasini kengaytirishi, real sektor bilan aloqani kuchaytirishi va moliyaviy inklyuziyani oshirishi asoslab berilgan.
FUTURE SCENARIOS 2030–2050: ECOLOGICAL EDUCATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE
As the world approaches the 2030 deadline for the UN Sustainable Development Goals and looks toward 2050 climate targets, the intersection of artificial intelligence (AI) and ecological education emerges as a critical field of inquiry. This paper explores plausible future scenarios for AI-enhanced ecological education between 2030 and 2050, addressing both opportunities and inherent tensions.
BOSHLANG‘ICH TA’LIM JARAYONIDA PIRLS YONDASHUVI ASOSIDA MATNNI TUSHUNISHNING ILMIY ASOSLARI
ushbu maqolada PIRLS xalqaro baholash dasturi mezonlari asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining matnni tushunish ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy asoslari yoritilgan. Shuningdek, PIRLS baholash tizimining mohiyati, uning ta’lim jarayonidagi o‘rni hamda matnni tushunishning bevosita, talqin qilish, tahlil va baholash darajalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Maqolada o‘quvchilarning o‘qish savodxonligini rivojlantirishda PIRLS yondashuvining ahamiyati, uning kognitiv rivojlanishga ta’siri va zamonaviy ta’lim sifatini oshirishdagi roli asoslab berilgan. Ushbu tadqiqot boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilari va metodistlar uchun amaliy va metodik ahamiyatga ega.
3–4-SINF O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA XALQ OG‘ZAKI IJODINI ROLLI O‘YINLAR ASOSIDA O‘RGANISH METODIKASI
mazkur maqolada 3–4-sinf o‘qish savodxonligi darslarida xalq og‘zaki ijodi namunalarini rolli o‘yinlar asosida o‘rganish metodikasi yoritilgan. Unda o‘quvchilarning matnni tushunish, tahlil qilish, qayta ifodalash ko‘nikmalarini rivojlantirishda rolli o‘yinlarning samaradorligi ilmiy-pedagogik jihatdan asoslangan. Shuningdek, mazkur metodikaning o‘quvchilarning nutqiy, ijtimoiy-emotsional va ijodiy rivojlanishiga ta’siri tahlil qilingan hamda amaliy tajribalar asosida uning samaradorligi ko‘rsatib berilgan.
NAVOIY VILOYATI QOZOQLARINING DAFN MAROSIMI BILAN BOG‘LIQ AN’ANALARI
mazkur tezisda Navoiy viloyati qozoqlarining shakllanish jarayoni va ularning dafn marosimlarining etnomadaniy xususiyatlari tarixiy-etnografik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Shuningdek, dafn marosimlarida qadimiy e’tiqodiy qarashlar va islomiy an’analarning uyg‘unlashuvi hamda qozoqlarning dafn marosimlarning o’ziga xos xususiyatlar dala etnografik tadqiqotlar asosda tahlil etilgan.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA MAXSUS IQTISODIY ZONALARDAGI INVEVSTITSIYA LOYIHALARI
Maxsus iqtisodiy zonalarning (MIZ) barpo etilishi va barqaror rivojlanishi tarixan o‘ziga xos kapitalni jalb qilish qobiliyatiga bog‘liq bo‘lib kelgan, bu esa infratuzilma, sanoat va bandlikni yaratish uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Preferentsial iqtisodiy siyosatlar va soddalashtirilgan tartibga solish muhitini taklif etish uchun mo‘ljallangan ushbu zonalarning maqsadi savdo, investitsiyalar va iqtisodiy faollikni rag‘batlantirishdir.
Ushbu maqolada yer ga oid nizolarni ko’rishda taalluqlilikning masalalari yoritilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar va chet ellik fuqarolar va yuridik shaxslarga yer uchastkalariga ega bo‘lishi bilan bog‘liq masalalar yoritilgan.
CONCEPTUAL METAPHORICAL ANALYSIS OF THE CONCEPT OF UGLINESS IN ENGLISH AND UZBEK DISCOURSE
The concept of ugliness occupies a complex and multidimensional position within human cognition and linguistic expression. While often perceived as a purely aesthetic judgment, ugliness in discourse reflects deeper cultural, moral, and emotional evaluations encoded through language. This article explores the conceptual metaphorical structures underlying the notion of ugliness in English and Uzbek discourse within the framework of cognitive linguistics. Drawing on the theory of conceptual metaphor proposed by George Lakoff and Mark Johnson, the study analyzes how abstract perceptions of ugliness are structured through metaphorical mappings such as ugliness as moral corruption, disorder, or deviation from norms. A comparative analysis reveals both universal tendencies and culturally specific patterns in metaphor usage. English discourse often associates ugliness with immorality, darkness, and internal decay, while Uzbek discourse tends to emphasize social harmony, shame, and deviation from collective values. The findings demonstrate that ugliness is not merely a descriptive category but a culturally mediated conceptual construct that reflects broader ideological and emotional frameworks.
TARJIMADA ASLIYAT MATNINI MANBA MATNIGA QAYTA GAVDALANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada tarjima nazariyasi va badiiy tarjimaning dolzarb muammolari yoritiladi. Tarjimashunoslikning ko‘p tilli va interdisiplinar xususiyati, uning tilshunoslik, madaniyatlararo muloqot hamda adabiyotshunoslik bilan uzviy bog‘liqligi tahlil qilinadi. Badiiy tarjimada muallif uslubini saqlash, mazmun va shakl o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash, tarjimonning individual yondashuvi hamda tajribasining ahamiyati ochib beriladi. Shuningdek, tarjima jarayonida yuzaga keladigan tafovutlar, tarjima transformatsiyalari va ularning turlari ilmiy asosda izohlanadi. Ekvivalentlik tushunchasi va uning asosiy ko‘rinishlari (funksional, tasviriy va boshqalar) tahlil qilinib, tarjimada adekvatlikka erishish omillari ko‘rsatib o‘tiladi. Xulosa sifatida, tarjima ijodiy jarayon bo‘lib, unda lingvistik bilimlar bilan bir qatorda badiiy tafakkur va madaniy kontekstni chuqur anglash muhimligi ta’kidlanadi.
NODAVLAT OLIY TAʼLIM TASHKILOTLARIDA MOL-MULK SOLIG‘INI HISOBGA OLISHNING XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada nodavlat oliy ta’lim muassasalarida faoliyatida soliqlarning tutgan o‘rni ahamiyati,soliq ma’murchiligi, yuridik shaxslardan olinadigan mol-mulk va yer solig‘ini hisoblab chiqarish tartiblari, soliq bazasi va soliq stavklarini hisoblab chiqish tartibi va soliq imtiyozlarni qo‘llashning xususiyatlari to‘g‘risida batafsil yoritilgan.
FAVQULODDA VAZIYATLARDA LOGISTIKA VA QAROR QABUL QILISH TIZIMLARINI OPTIMALLASHTIRISHDA SUN’IY INTELLEKT HAMDA UCHUVCHISIZ UCHISH APPARATLARINING O‘RNI
So‘nggi yillarda tabiiy ofatlar, texnogen avariyalar va boshqa favqulodda vaziyatlar sonining ortishi ularni samarali boshqarish tizimlarini takomillashtirish zaruratini kuchaytirmoqda. Bunday holatlarda logistika jarayonlarini tezkor tashkil etish, resurslarni to‘g‘ri taqsimlash va asoslangan qarorlar qabul qilish inson hayoti hamda moddiy boyliklarni saqlab qolishda muhim omil hisoblanadi. Transport infratuzilmasining shikastlanishi va axborot yetishmovchiligi an’anaviy boshqaruv tizimlarining samaradorligini pasaytiradi. Shu sababli sun’iy intellekt va uchuvchisiz uchish apparatlariga asoslangan innovatsion texnologiyalarni joriy etish dolzarb ilmiy yo‘nalish sifatida shakllanmoqda.
YANGI O‘ZBEKISTONDA CHET TILINI O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH: IMKONIYATLAR VA MUAMMOLAR
Maqolada Yangi O‘zbekistonda chet tillarini o‘qitish jarayoniga sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etishning pedagogik, tashkiliy va ijtimoiy jihatlari tahlil qilinadi. SI asosidagi vositalar (adaptiv testlash, nutqni tanish va baholash, shaxsiylashtirilgan mashq generatorlari, chatbot-muloqot tizimlari, avtomatik tahrir va fikr-mulohaza modullari) chet tilini o‘rganishda individual traektoriyani yaratish, 24/7 amaliyot muhiti, tezkor formatdagi qayta aloqa hamda o‘qituvchi ish yukini optimallashtirish imkonini beradi. Shu bilan birga, akademik halollik muammolari (plagiat va “tayyor javob”ga qaramlik), ma’lumotlar maxfiyligi va kiberxavfsizlik, algoritmik og‘ish, SI javoblarining ishonchliligi, raqamli tafovut va o‘qituvchining metodik roli susayishi kabi xatarlar mavjud. Maqola tahliliy sharh metodologiyasiga tayangan holda SI ni chet tilini o‘qitishda samarali qo‘llash bo‘yicha institutsional tavsiyalarni taklif etadi: “gibrid didaktika”, baholashni qayta dizayn qilish, SI savodxonligi, mahalliy kontent va me’yoriy-etik reglamentlar.
REKLAMA E’LONLARI TARJIMASIDA EKVIVALENTLIK MASALASI: INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI MISOLIDA
Ushbu maqolada reklama matnlarini ingliz tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilishda ekvivalentlik darajalari va ularga erishish strategiyalari tadqiq etiladi. Reklama diskursi o‘zining ekspressivligi, lakonilligi va pragmatik yo‘naltirilganligi bilan ajralib turadi. Tadqiqot davomida reklama shiorlari (slogan), sarlavhalar va asosiy matnlarni tarjima qilishda rasmiy ekvivalentlikdan ko‘ra dinamik va funksional ekvivalentlikning ahamiyati yuqori ekanligi asoslanadi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi madaniy va lingvistik tafovutlar reklama tarjimasida qanday aks etishi aniq misollar orqali tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, muvaffaqiyatli reklama tarjimasi uchun transkreatsiya, adaptatsiya va madaniy moslashtirish usullaridan foydalanish zarur.
ingliz-o‘zbek tillariaro reclama tarjimasi
SINXRON TARJIMADA EKVIVALENTLIK MASALASI: INGLIZ, FRANSUZ, O'ZBEK TILLARI RASMIY DISKURSI MISOLIDA
Mazkur maqola sinxron tarjima jarayonida ekvivalentlik muammosini ingliz, fransuz va o‘zbek tillari rasmiy diskursi misolida tadqiq etadi. Sinxron tarjima — bu nutqni real vaqtda idrok etish, kognitiv qayta ishlash va maqsad tilida adekvat tarzda qayta yaratishni talab qiladigan murakkab lingvistik faoliyat. Rasmiy diskursda – xususan, diplomatik nutqlar, xalqaro forum chiqishlari va davlat darajasidagi muloqotlarda – ekvivalentlikni ta’minlash nafaqat leksik, balki pragmatik, semantik va madaniy jihatdan ham muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada ekvivalentlikning asosiy turlari – rasmiy, dinamik va funksional ekvivalentlik – nazariy jihatdan tahlil qilinib, ularning sinxron tarjima amaliyotidagi ko‘rinishlari aniq misollar orqali ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sinxron tarjimon so‘zma-so‘z tarjimadan voz kechib, modulyatsiya, kompressiya, generalizatsiya, kontekstual muqobil tanlash va neologizm yaratish kabi transformatsiya strategiyalaridan foydalanish orqali ekvivalentlikni ta’minlaydi. Ingliz, fransuz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi tizimiy farqlar – agglyutinativ va analitik qurilish, so‘z tartibi, frazeologik me’yorlar – tarjimondan yuqori darajadagi lingvistik kompetensiya va tezkor strategik qaror qabul qilishni talab etadi.
“SADOQAT” VA “LOYALTY” KONSEPTLARINING LEKSIKOGRAFIK MANBALARDAGI INTERPRETATSIYASI
Mazkur maqolada “sadoqat” va “loyalty” konseptlarining leksikografik manbalardagi talqini qiyosiy-lingvokulturologik aspektda tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida o‘zbek va ingliz tillarining izohli, etimologik hamda sinonimik lug‘atlarida mazkur birliklarning berilishi o‘rganilib, ularning semantik komponentlari, denotativ va konnotativ ma’no qatlamlari aniqlanadi. Shuningdek, “sadoqat” va “loyalty” tushunchalarining milliy-madaniy xususiyatlari, qadriyatlar tizimidagi o‘rni hamda konseptual maydondagi strukturasi yoritiladi. Tahlil natijalari har ikki til vakillarining dunyoqarashi va mentalitetida ushbu konseptlarning o‘xshash va farqli jihatlarini ko‘rsatib beradi. Mazkur tadqiqot lingvokulturologiya va qiyosiy tilshunoslik yo‘nalishida konseptlarni o‘rganishda muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.
BARQAROR MOLIYALASHTIRISHDA ESG TAMOYILLARINING AHAMIYATI
Barqaror rivojlanish tamoyillariga rioya qilish tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Iqlim o‘zgarishi, ekologik muammolar, ijtimoiy tengsizlik va korporativ boshqaruvdagi shaffoflik masalalari investorlar, davlat tashkilotlari va biznes subyektlarini ESG (Environmental, Social, Governance) tamoyillarini faol joriy etishga undamoqda. Ayniqsa, loyihalarni moliyalashtirish jarayonida ESG tamoyillariga rioya qilish kompaniyalarga uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash, investorlarning ishonchini.
ИСЛОМДА ЖИНОЯТ ТУШУНЧАСИ, УНИНГ ТУРЛАРИ ВА БИР-БИРИДАН ФАРҚЛИ ЖИҲАТЛАРИ
Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг эълон қилиниши мамлакатимиз халқлари тарихида янги даврни бошлаб берди. Бунинг натижасида ўзлигимизни англаш, Ватанимиз тарихини холисона ўрганиш, миллий қадрият ва урф-одатларимизни тиклашимиз учун ижтимоий-сиёсий шарт-шароитлар яратилди. Ўзбекистон Республикаси ҳуқуқий демократик давлат қуриш ва фуқоролик жамиятини шакллантиришдек улкан вазифани ўз олдига қўйди. Мазкур шароитда инсон ҳуқуқларини муҳофаза қилиш, ҳуқуқбузарликларнинг, айниқса жиноятчиликнинг олдини олиш масалалари катта аҳамиятга эга.