ZAMONAVIY ILM-FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLARDA NATIJALAR MUHOKAMASI
CONCEPTUAL METAPHORICAL ANALYSIS OF THE CONCEPT OF UGLINESS IN ENGLISH AND UZBEK DISCOURSE
The concept of ugliness occupies a complex and multidimensional position within human cognition and linguistic expression. While often perceived as a purely aesthetic judgment, ugliness in discourse reflects deeper cultural, moral, and emotional evaluations encoded through language. This article explores the conceptual metaphorical structures underlying the notion of ugliness in English and Uzbek discourse within the framework of cognitive linguistics. Drawing on the theory of conceptual metaphor proposed by George Lakoff and Mark Johnson, the study analyzes how abstract perceptions of ugliness are structured through metaphorical mappings such as ugliness as moral corruption, disorder, or deviation from norms. A comparative analysis reveals both universal tendencies and culturally specific patterns in metaphor usage. English discourse often associates ugliness with immorality, darkness, and internal decay, while Uzbek discourse tends to emphasize social harmony, shame, and deviation from collective values. The findings demonstrate that ugliness is not merely a descriptive category but a culturally mediated conceptual construct that reflects broader ideological and emotional frameworks.
TARJIMADA ASLIYAT MATNINI MANBA MATNIGA QAYTA GAVDALANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada tarjima nazariyasi va badiiy tarjimaning dolzarb muammolari yoritiladi. Tarjimashunoslikning ko‘p tilli va interdisiplinar xususiyati, uning tilshunoslik, madaniyatlararo muloqot hamda adabiyotshunoslik bilan uzviy bog‘liqligi tahlil qilinadi. Badiiy tarjimada muallif uslubini saqlash, mazmun va shakl o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash, tarjimonning individual yondashuvi hamda tajribasining ahamiyati ochib beriladi. Shuningdek, tarjima jarayonida yuzaga keladigan tafovutlar, tarjima transformatsiyalari va ularning turlari ilmiy asosda izohlanadi. Ekvivalentlik tushunchasi va uning asosiy ko‘rinishlari (funksional, tasviriy va boshqalar) tahlil qilinib, tarjimada adekvatlikka erishish omillari ko‘rsatib o‘tiladi. Xulosa sifatida, tarjima ijodiy jarayon bo‘lib, unda lingvistik bilimlar bilan bir qatorda badiiy tafakkur va madaniy kontekstni chuqur anglash muhimligi ta’kidlanadi.
NODAVLAT OLIY TAʼLIM TASHKILOTLARIDA MOL-MULK SOLIG‘INI HISOBGA OLISHNING XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada nodavlat oliy ta’lim muassasalarida faoliyatida soliqlarning tutgan o‘rni ahamiyati,soliq ma’murchiligi, yuridik shaxslardan olinadigan mol-mulk va yer solig‘ini hisoblab chiqarish tartiblari, soliq bazasi va soliq stavklarini hisoblab chiqish tartibi va soliq imtiyozlarni qo‘llashning xususiyatlari to‘g‘risida batafsil yoritilgan.
FAVQULODDA VAZIYATLARDA LOGISTIKA VA QAROR QABUL QILISH TIZIMLARINI OPTIMALLASHTIRISHDA SUN’IY INTELLEKT HAMDA UCHUVCHISIZ UCHISH APPARATLARINING O‘RNI
So‘nggi yillarda tabiiy ofatlar, texnogen avariyalar va boshqa favqulodda vaziyatlar sonining ortishi ularni samarali boshqarish tizimlarini takomillashtirish zaruratini kuchaytirmoqda. Bunday holatlarda logistika jarayonlarini tezkor tashkil etish, resurslarni to‘g‘ri taqsimlash va asoslangan qarorlar qabul qilish inson hayoti hamda moddiy boyliklarni saqlab qolishda muhim omil hisoblanadi. Transport infratuzilmasining shikastlanishi va axborot yetishmovchiligi an’anaviy boshqaruv tizimlarining samaradorligini pasaytiradi. Shu sababli sun’iy intellekt va uchuvchisiz uchish apparatlariga asoslangan innovatsion texnologiyalarni joriy etish dolzarb ilmiy yo‘nalish sifatida shakllanmoqda.
YANGI O‘ZBEKISTONDA CHET TILINI O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH: IMKONIYATLAR VA MUAMMOLAR
Maqolada Yangi O‘zbekistonda chet tillarini o‘qitish jarayoniga sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etishning pedagogik, tashkiliy va ijtimoiy jihatlari tahlil qilinadi. SI asosidagi vositalar (adaptiv testlash, nutqni tanish va baholash, shaxsiylashtirilgan mashq generatorlari, chatbot-muloqot tizimlari, avtomatik tahrir va fikr-mulohaza modullari) chet tilini o‘rganishda individual traektoriyani yaratish, 24/7 amaliyot muhiti, tezkor formatdagi qayta aloqa hamda o‘qituvchi ish yukini optimallashtirish imkonini beradi. Shu bilan birga, akademik halollik muammolari (plagiat va “tayyor javob”ga qaramlik), ma’lumotlar maxfiyligi va kiberxavfsizlik, algoritmik og‘ish, SI javoblarining ishonchliligi, raqamli tafovut va o‘qituvchining metodik roli susayishi kabi xatarlar mavjud. Maqola tahliliy sharh metodologiyasiga tayangan holda SI ni chet tilini o‘qitishda samarali qo‘llash bo‘yicha institutsional tavsiyalarni taklif etadi: “gibrid didaktika”, baholashni qayta dizayn qilish, SI savodxonligi, mahalliy kontent va me’yoriy-etik reglamentlar.
REKLAMA E’LONLARI TARJIMASIDA EKVIVALENTLIK MASALASI: INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI MISOLIDA
Ushbu maqolada reklama matnlarini ingliz tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilishda ekvivalentlik darajalari va ularga erishish strategiyalari tadqiq etiladi. Reklama diskursi o‘zining ekspressivligi, lakonilligi va pragmatik yo‘naltirilganligi bilan ajralib turadi. Tadqiqot davomida reklama shiorlari (slogan), sarlavhalar va asosiy matnlarni tarjima qilishda rasmiy ekvivalentlikdan ko‘ra dinamik va funksional ekvivalentlikning ahamiyati yuqori ekanligi asoslanadi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi madaniy va lingvistik tafovutlar reklama tarjimasida qanday aks etishi aniq misollar orqali tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, muvaffaqiyatli reklama tarjimasi uchun transkreatsiya, adaptatsiya va madaniy moslashtirish usullaridan foydalanish zarur.
ingliz-o‘zbek tillariaro reclama tarjimasi
SINXRON TARJIMADA EKVIVALENTLIK MASALASI: INGLIZ, FRANSUZ, O'ZBEK TILLARI RASMIY DISKURSI MISOLIDA
Mazkur maqola sinxron tarjima jarayonida ekvivalentlik muammosini ingliz, fransuz va o‘zbek tillari rasmiy diskursi misolida tadqiq etadi. Sinxron tarjima — bu nutqni real vaqtda idrok etish, kognitiv qayta ishlash va maqsad tilida adekvat tarzda qayta yaratishni talab qiladigan murakkab lingvistik faoliyat. Rasmiy diskursda – xususan, diplomatik nutqlar, xalqaro forum chiqishlari va davlat darajasidagi muloqotlarda – ekvivalentlikni ta’minlash nafaqat leksik, balki pragmatik, semantik va madaniy jihatdan ham muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada ekvivalentlikning asosiy turlari – rasmiy, dinamik va funksional ekvivalentlik – nazariy jihatdan tahlil qilinib, ularning sinxron tarjima amaliyotidagi ko‘rinishlari aniq misollar orqali ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sinxron tarjimon so‘zma-so‘z tarjimadan voz kechib, modulyatsiya, kompressiya, generalizatsiya, kontekstual muqobil tanlash va neologizm yaratish kabi transformatsiya strategiyalaridan foydalanish orqali ekvivalentlikni ta’minlaydi. Ingliz, fransuz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi tizimiy farqlar – agglyutinativ va analitik qurilish, so‘z tartibi, frazeologik me’yorlar – tarjimondan yuqori darajadagi lingvistik kompetensiya va tezkor strategik qaror qabul qilishni talab etadi.
“SADOQAT” VA “LOYALTY” KONSEPTLARINING LEKSIKOGRAFIK MANBALARDAGI INTERPRETATSIYASI
Mazkur maqolada “sadoqat” va “loyalty” konseptlarining leksikografik manbalardagi talqini qiyosiy-lingvokulturologik aspektda tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida o‘zbek va ingliz tillarining izohli, etimologik hamda sinonimik lug‘atlarida mazkur birliklarning berilishi o‘rganilib, ularning semantik komponentlari, denotativ va konnotativ ma’no qatlamlari aniqlanadi. Shuningdek, “sadoqat” va “loyalty” tushunchalarining milliy-madaniy xususiyatlari, qadriyatlar tizimidagi o‘rni hamda konseptual maydondagi strukturasi yoritiladi. Tahlil natijalari har ikki til vakillarining dunyoqarashi va mentalitetida ushbu konseptlarning o‘xshash va farqli jihatlarini ko‘rsatib beradi. Mazkur tadqiqot lingvokulturologiya va qiyosiy tilshunoslik yo‘nalishida konseptlarni o‘rganishda muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.
BARQAROR MOLIYALASHTIRISHDA ESG TAMOYILLARINING AHAMIYATI
Barqaror rivojlanish tamoyillariga rioya qilish tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Iqlim o‘zgarishi, ekologik muammolar, ijtimoiy tengsizlik va korporativ boshqaruvdagi shaffoflik masalalari investorlar, davlat tashkilotlari va biznes subyektlarini ESG (Environmental, Social, Governance) tamoyillarini faol joriy etishga undamoqda. Ayniqsa, loyihalarni moliyalashtirish jarayonida ESG tamoyillariga rioya qilish kompaniyalarga uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash, investorlarning ishonchini.
ИСЛОМДА ЖИНОЯТ ТУШУНЧАСИ, УНИНГ ТУРЛАРИ ВА БИР-БИРИДАН ФАРҚЛИ ЖИҲАТЛАРИ
Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг эълон қилиниши мамлакатимиз халқлари тарихида янги даврни бошлаб берди. Бунинг натижасида ўзлигимизни англаш, Ватанимиз тарихини холисона ўрганиш, миллий қадрият ва урф-одатларимизни тиклашимиз учун ижтимоий-сиёсий шарт-шароитлар яратилди. Ўзбекистон Республикаси ҳуқуқий демократик давлат қуриш ва фуқоролик жамиятини шакллантиришдек улкан вазифани ўз олдига қўйди. Мазкур шароитда инсон ҳуқуқларини муҳофаза қилиш, ҳуқуқбузарликларнинг, айниқса жиноятчиликнинг олдини олиш масалалари катта аҳамиятга эга.
ВОЗНИКНОВЕНИЕ ТЕРРОРИЗМА И РЕЛИГИОЗНОГО ЭКСТРЕМИЗМА: ИСТОРИКО-ПРАВОВОЙ АНАЛИЗ И СОВРЕМЕННЫЕ ВЫЗОВЫ
Терроризм и религиозный экстремизм являются одними из наиболее опасных угроз современной цивилизации. Несмотря на то что данные явления приобрели особую остроту в XXI веке, их исторические корни уходят в глубокую древность. Использование религиозных лозунгов для достижения политических целей, насильственное навязывание идеологии и дестабилизация общественного порядка противоречат как нормам международного права, так и фундаментальным принципам традиционных религий.
AKME SHAXS SHAKLLANISHINING ASOSIY OMILLARI
Ushbu maqolada ijtimoiy-axloqiy muhitning shaxs kamolotidagi o‘rni akmeologiya nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Shaxsning akme bosqichiga yetishida ijtimoiy qadriyatlar, axloqiy me’yorlar, jamoaviy munosabatlar hamda ma’naviy muhitning hal qiluvchi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqotda ijtimoiy muhit va shaxsning ichki ma’naviy dunyosi o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir dialektik birlikda asoslanadi. Maqolada ijtimoiy-axloqiy muhitni takomillashtirish orqali barkamol, mas’uliyatli va ijtimoiy faol shaxsni shakllantirish imkoniyatlari ilmiy jihatdan yoritilgan.
THE CONCEPTUAL SIGNIFICANCE OF SUPERIOR BARGAINING POWER IN THE MODERNIZATION OF UZBEKISTAN'S COMPETITION LAW: TOWARDS WTO COMPLIANCE AND MARKET JUSTICE
в данной статье анализируется правовая природа института «превосходной переговорной силы» (ППС), закрепленного в новой редакции Закона Республики Узбекистан «О конкуренции». Автор освещает аспекты соответствия данного института стандартам ВТО, его отличия от доминирующего положения и роль в обеспечении прозрачности национального рынка. В исследовании рассматриваются вопросы совершенствования методологии определения ППС на основе постановления ПП-181 и ПКМ № 256.
INFORMATIKA VA UNI O‘QITISH METODIKASI FANINI O‘QITISHNING DASTURIY METODIK TA’MINOTINI TAKOMILLASHTIRISH ZARURIYATI
Zamonaviy ta’lim jarayonida informatika fanining o‘qitilishi muhim o‘rin tutadi. Axborot jamiyatida muvaffaqiyatli raqobatlashish uchun talabalar yuqori darajada axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan ishlash qobiliyatini shakllantirishlari zarur. Buning uchun informatika va uning o‘qitish metodikasini o‘rganishda dasturiy-metodik ta’minotni doimiy ravishda takomillashtirib borish talab etiladi. Ammo hozirgi kunda mavjud dasturiy ta’minot ko‘pincha o‘z vaqtida yangilanmaydi, pedagogik ehtiyojlarga to‘liq mos kelmaydi, bu esa ta’lim sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shuning uchun dasturiy-metodik resurslarning zamon talablariga javob berishi va ta’lim jarayonini yanada interaktiv, samarali qilishga xizmat qilishi uchun ularni takomillashtirish zarur.
ONA TILI DARSLARIDA QADRIYAT TUSHUNCHALARINI SHAKLLANTIRISHNING DIDAKTIK ASOSLARI
Mazkur maqolada ona tili darslari jarayonida o‘quvchilarda qadriyatga oid tushunchalarni shakllantirishning didaktik asoslari tahlil qilinadi. Unda qadriyatlar ta’limining shaxs kamoloti va jamiyat barqarorligidagi o‘rni, shuningdek, til ta’limi orqali ma’naviy-axloqiy tarbiya berishning metodik imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqotda psixologik yondashuvlar (Piagetning kognitiv rivojlanish g‘oyalari, Vygotskiyning proksimal rivojlanish zonasi), pedagogik tamoyillar (faollik, ko‘rgazmalilik, tizimlilik, izchillik) hamda tilshunoslik nuqtayi nazaridan qadriyatlarning lisoniy ifodalanish mexanizmlari umumlashtiriladi. Shuningdek, interaktiv, loyihaviy va adabiy-tahliliy usullar, darsliklar, audio-vizual materiallar hamda IT vositalari orqali qadriyatlar mazmunini singdirishning samarali yo‘llari ko‘rsatib beriladi. Maqolada aksiologik nazariyalar doirasida qadriyat-baholash munosabatlari, individual qadriyatlar masalasi va qadriyatlarning ijtimoiy me’yor sifatidagi xususiyatlari ham asoslanadi. Natijada ona tili ta’limida qadriyatlarni shakllantirishga yo‘naltirilgan darsni rejalashtirish va baholash bo‘yicha amaliy tavsiyalar taklif etiladi.
INSTITUTSIONAL INVESTORLAR MILLIY IQTISODIYOTNING MOLIYAVIY VA INVESTITSIYA XAVFSIZLIGI OMILI SIFATIDA
Institutisional investorlar milliy iqtisodiyotda moliyaviy va investitsiya xavfsizligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Ular moliyaviy bozorda katta kapital yig‘ish va bu resurslarni samarali ravishda iqtisodiyotning turli sohalariga yo‘naltirish orqali iqtisodiy barqarorlik va o‘sishga xizmat qiladi.
TADBIRKORLIK SUB’EKTLARINI MOLIYAVIY QO‘LLAB-QUVVATLASH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH ORQALI AHOLI BANDLIGINI OSHIRISH
Maqola O‘zbekiston sharoitida 2020–2025 yillar oralig‘ida tadbirkorlik sub’ektlarini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish orqali aholi bandligini oshirish istiqbollarini tahlil qiladi. Ishda rasmiy statistika (Stat.uz), Markaziy bank hisobotlari, ADB va World Bank materiallari asosida kichik va mikro tadbirkorlikning son-soniy ko‘rsatkichlari, ular uchun ajratilayotgan kreditlar dinamikasi, hududiy tafovutlar va davlat dasturlarining samaradorligi ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, moliyalashtirish qamrovini kengaytirish, kafillik mexanizmlarini takomillashtirish va raqamli moliya yechimlarini joriy etish orqali yangi ish o‘rinlarini yaratish va bandlikni oshirish mumkin.
РОЛЬ КОНЦЕПЦИИ «ГИБКИХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ» В ИМПЛЕМЕНТАЦИИ МЕЖДУНАРОДНО-ПРАВОВЫХ НОРМ В ОБЛАСТИ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОЙ СОБСТВЕННОСТИ В ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВО РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
В статье исследуется роль концепции «гибких возможностей» Соглашения ТРИПС в процессе имплементации международно-правовых норм в области интеллектуальной собственности в национальное законодательство Республики Узбекистан. Анализируются правовая природа и содержание гибких возможностей, их значение для развивающихся и наименее развитых стран, а также основные формы их реализации, включая переходные периоды, режим исчерпания прав, принудительное лицензирование и ограничения патентоспособности. Особое внимание уделяется соотношению международных обязательств и национальных интересов, а также возможностям использования гибких механизмов ТРИПС для обеспечения общественных интересов, стимулирования инноваций и экономического развития. Делается вывод о том, что концепция гибких возможностей представляет собой эффективный инструмент адаптации международных стандартов интеллектуальной собственности к национальным правовым системам.
KICHIK MAKTAB YOSHDAGI TA`LIMDA BOLALARDA XORIJIY TIL O`RGANISHDA ULAR XOTIRASINING RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi ta`limda bolalarda xorijiy tilni o`rganishda ular xotirasining rivojlanish xususiyatlari haqida ma`lumot berilgan. Shuningdek,bolaning eslab qolish qobiliyat turlari haqida fikrlar bayon etilgan.
RAQAMLI TA’LIM MUHITIDA TALABALARDA DIVERGENT TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada raqamli ta’lim muhitida talabalarda divergent tafakkurni rivojlantirishning nazariy asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda divergent tafakkur tushunchasining psixologik-pedagogik mazmuni, uning kreativlik va ijodiy faoliyat bilan uzviy bog‘liqligi yoritilgan. Shuningdek, raqamli ta’lim muhitining didaktik imkoniyatlari, konstruktivistik, kognitiv va sotsial-konstruktiv yondashuvlar asosida talabalarning ijodiy va mustaqil fikrlashini rivojlantirish mexanizmlari ochib berilgan. Maqolada raqamli texnologiyalar, interaktiv platformalar va loyiha asosida ta’lim jarayonini tashkil etish divergent tafakkurni shakllantirishning muhim omillari sifatida asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari oliy ta’lim muassasalarida raqamli ta’lim muhitini takomillashtirish va talabalar kreativ salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.
ИЛЛОКУТИВНАЯ ПРИРОДА ЮМОРА И КОМИЧЕСКИЙ ЭФФЕКТ (НА МАТЕРИАЛЕ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА)
В статье рассматривается юмор как прагмалингвистическое явление, обладающее выраженной иллокутивной природой. Исследование направлено на выявление механизмов формирования комического эффекта в английском языке через анализ иллокутивной силы юмористических высказываний. Юмор интерпретируется как особый тип речевого действия, в котором формально канонические речевые акты реализуют неканонические коммуникативные цели. Теоретической основой исследования служат теория речевых актов, а также прагматические и когнитивные концепции юмора. Материалом анализа послужили примеры из повседневного и интернет-дискурса английского языка.
РОЛЬ ФРАЗЕОЛОГИЗМОВ В ЖАНРОВОЙ СПЕЦИФИКЕ РУССКОЙ И УЗБЕКСКОЙ КОМЕДИЙНОЙ ДРАМАТУРГИИ
Фразеологизмы – устойчивые образные выражения, пословицы, поговорки – играют важнейшую роль в языке художественной литературы. В жанре комедии они особенно значимы, поскольку обеспечивают яркую народно-разговорную стилистику, усиливают комический эффект и сатирическое звучание пьесы. В русской и узбекской комедийной драматургии наблюдается сходное стремление опираться на народную фразеологию для создания особой атмосферы и передачи авторского замысла понятным для широкой аудитории языком. Сопоставление классической русской комедии Н. В. Гоголя «Ревизор» и узбекской пьесы Х. Х. Ниязи «Проделки Майсары» показывает, что оба автора активно интегрируют устойчивые выражения в ткань своих произведений с самого начала, задавая тон повествованию и вызывая смех у публики.
JAMOADAGI KONFLIKT VA UNI YECHIMGA OLIB KELISH YO‘LLARINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK HAMDA BOSHQARUV JIHATLARI
mazkur tezis jamoadagi konfliktlarning kelib chiqish sabablari hamda ularning ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Unda konfliktlarning vujudga kelishida shaxslararo munosabatlar, muloqot yetishmasligi, vazifalar va mas’uliyatning noto‘g‘ri taqsimlanishi, rahbarlik uslubi hamda psixologik omillarning o‘rni ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, jamoadagi ishonch muhitining buzilishi va emotsional holatlarning nizolarning kuchayishiga ta’siri ochib berilgan. Tezis jamoadagi konfliktlarni chuqur anglash va ularni samarali boshqarish orqali sog‘lom ijtimoiy muhitni shakllantirish masalalariga qaratilgan.
ISLOM DINIY-NAZARIY MANBALARIDA BAG‘RIKENGLIK MADANIYATI
Mazkur maqolada islom diniy-nazariy manbalarida bag‘rikenglik madaniyatining shakllanishi va rivojlanishining falsafiy, axloqiy hamda ijtimoiy-huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Qur’oni Karim oyatlari hamda Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) hadislarida bayon etilgan diniy bag‘rikenglik, sabr-toqat, adolat va insonparvarlik g‘oyalari ilmiy jihatdan yoritib beriladi. Shuningdek, islom tafsir va fiqh manbalarida boshqa din vakillariga nisbatan munosabat masalasi mashhur mufassir va faqihlarning qarashlari asosida ochib beriladi. Maqolada mustaqil O‘zbekiston sharoitida diniy bag‘rikenglikni ta’minlashga qaratilgan konstitutsiyaviy-huquqiy asoslar hamda konfessiyalararo totuvlikni mustahkamlash borasidagi davlat siyosatining mohiyati tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari islom dinining mohiyatan tinchliksevar, bag‘rikeng va umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan din ekanini ilmiy jihatdan asoslab beradi.
MILLIY QADRIYATLAR VA ZAMONAVIY PEDAGOGIK METODLAR UYG‘UNLIGI ORQALI O‘QUVCHILARDA KREATIV FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada milliy qadriyatlar va zamonaviy pedagogik metodlar uyg‘unligining o‘quvchilarda kreativ fikrlashni rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Milliy meros, xalq og‘zaki ijodi, urf-odatlar hamda madaniy an’analar kreativ tafakkurning ma’naviy asosini shakllantirishi ilmiy dalillar asosida yoritilgan. Zamonaviy interaktiv, innovatsion, raqamli hamda STEAM yo‘nalishidagi ta’lim metodlari yoshlarning mustaqil, erkin va ijodiy fikrlashini rivojlantirishga xizmat qilishi ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada milliy qadriyatlarni interfaol darslar, gamifikatsiya, loyiha asosida o‘qitish, AR/VR texnologiyalari orqali ta’lim jarayoniga integratsiya qilishning afzalliklari asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mazkur integrativ yondashuv o‘quvchilarda divergent fikrlash, tasavvur hamda muammoli vaziyatlarni ijodiy hal etish kabi kompetensiyalarni mustahkamlaydi va ularni milliy o‘zlikka sodiq bo‘lgan ijodkor shaxs sifatida shakllantiradi.
YOSH FUTBOLCHILARNING TEXNIK TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH
Maqolada yosh futbolchilarning texnik tayyorgarligini takomillashtirish muammosiga bag‘ishlangan. Tadqiqotda yosh futbolchilarning texnik tayyorgarlik darajasi, uni rivojlantirishning zamonaviy usullari hamda mashg‘ulot jarayonida samarali metodikani qo‘llash masalalari yoritilgan. Texnik tayyorgarlikni tashkil etishda to‘pni boshqarish, pas berish, dribling, zarba berish va o‘yin vaziyatlarida texnik harakatlarni amalga oshirish mashqlarining ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida yosh futbolchilarning yosh va individual xususiyatlarini inobatga olgan holda ishlab chiqilgan mashg‘ulotlar metodikasi taklif etilgan. Ushbu metodikaning muntazam qo‘llanilishi futbolchilarning texnik ko‘nikmalarini rivojlantirish, o‘yin malakasini oshirish hamda mashg‘ulot jarayonining samaradorligini kuchaytirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari bolalar va o‘smirlar sport maktablari, futbol akademiyalari hamda murabbiylar faoliyatida amaliy ahamiyatga ega.
ECONOMIC SECURITY OF ENTERPRISES IN THE CONTEXT OF ENVIRONMENTAL ACCOUNTING
Enterprise economic security increasingly depends on the ability to anticipate and control environment-related financial risks. Environmental accounting supports this goal by identifying, measuring, and reporting environmental costs, liabilities, resource consumption, and exposure to regulatory and market changes.
AKADEMIK ESHKAK ESHUVCHILARNING JAMOAVIY ESHISH TEXNIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
ushbu tezis akademik eshkak eshuvchilarning jamoaviy eshish texnikasini takomillashtirishga qaratilgan. Mavzu doirasida jamoaviy eshish jarayonida samaradorlikni oshirish uchun texnik jihatlarni yaxshilash, koordinatsiya va muvofiqlikni mustahkamlash ustuvor vazifa qilib qo‘yilgan. Tadqiqotlar eshkak eshuvchilarning harakatlarini sinxronlashtirish, optimal tezlik va energiya tejash usullarini aniqlash, hamda jamoaviy muhitda kommunikatsiya va psixologik holatni yaxshilash masalalariga eʼtibor beradi. Olingan natijalar jamoaviy sportda natijalarni oshirishga va raqobatbardoshlikni kuchaytirishga xizmat qiladi. Shuningdek, maqolada zamonaviy texnologiyalar yordamida texnika va strategiyalarni o‘rganish usullari ham yoritilgan.
AKADEMIK ESHKAK ESHISH SPORTIGA SPORT FAOLIYATINING TURI SIFATIDA TAVSIFI
ushbu maqolada akademik eshkak eshish sporti sport faoliyatining alohida turi sifatida tavsiflangan. Tadqiqot davomida mazkur sport turining o‘ziga xos jismoniy, funksional va psixologik xususiyatlari, sportchilar tayyorgarlik jarayoniga qo‘yiladigan asosiy talablar tahlil qilingan. Akademik eshkak eshishning tsiklik xarakterga egaligi, mushak tizimlariga kompleks ta’siri hamda yurak-qon tomir va nafas olish tizimlarining rivojlanishidagi o‘rni yoritib berilgan. Shuningdek, mashg‘ulot va musobaqa jarayonida yuzaga keladigan yuklamalarning sportchi organizmiga ta’siri hamda ularni me’yorlashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Tadqiqot natijalari akademik eshkak eshish bilan shug‘ullanuvchi sportchilarni tayyorlash jarayonini takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega.
AKADEMIK ESHKAK ESHISHCHILARNING KUCH SIFATLARINI MAXSUS MASHQLAR YORDAMIDA TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada akademik eshkak eshishchilarning kuch sifatlarini maxsus mashqlar yordamida takomillashtirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda eshkak eshish sport turining o‘ziga xos xususiyatlari, harakat tuzilmasi va mushak guruhlarining funksional faoliyati tahlil qilinib, sportchilarning maxsus kuch tayyorgarligini rivojlantirishning samarali yo‘llari asoslab berilgan.