ZAMONAVIY HUQUQSHUNOSLIKNING AKTUAL MUAMMOLARI
RAQAMLI TOʻLOVLAR, ONLAYN-NAZORAT KASSA APPARATLARI VA SOLIQ MAʼMURIYATCHILIGINING YASHIRIN SAVDO AYLANMASINI KAMAYTIRISHDAGI SAMARADORLIGI
Tezisda raqamli toʻlov vositalari, onlayn-nazorat kassa apparatlari va raqamli soliq maʼmuriyatchiligi vositalarining yashirin savdo aylanmasini qisqartirishdagi samaradorligi tahlil qilinadi. Naqd pulsiz toʻlovlarning tarqalishi bitimlarning izlanuvchanligini oshirish orqali aylanmani yashirish imkoniyatini qanday cheklashi, onlayn kassa apparatlarining fiskal maʼlumotlarni real vaqt rejimida uzatish mexanizmi va uning nazorat imkoniyatlari ochib berilgan. Elektron hisob-fakturalar, elektron tovar belgilash (markirovka) va tavakkalchilikni boshqarish tizimlarining oʻzaro bogʻliqligi koʻrib chiqilgan. Shu bilan birga, texnologik vositalarning cheklovlari — chek bermaslik, kassa apparatini chetlab oʻtish, toʻlovni jismoniy shaxs kartasiga qabul qilish va uskunani texnik manipulyatsiya qilish — aniqlanib, ularni bartaraf etishning tashkiliy va iqtisodiy choralari taklif etilgan.
raqamli toʻlovlar, onlayn-nazorat kassa apparati, fiskal maʼlumotlar, soliq maʼmuriyatchiligi, yashirin savdo aylanmasi, elektron hisob-faktura, tovar belgilash, tavakkalchilikni boshqarish, naqd pulsiz hisob-kitob, soliq boʻshligʻi.
SUN’IY INTELLEKT SHAROITIDA KIBERDIPLOMATIYA: DAVLATLARNING KIBER MAKONDAGI MAS’ULIYATLI XATTI-HARAKATI NORMALARINI XALQARO-HUQUQIY TARTIBGA SOLISH
Maqolada kiberdiplomatiyaning raqamli diplomatiya tizimidagi o‘rni, uning predmeti va sub’ektlari tahlil qilinib, davlatlarning kiber makondagi mas’uliyatli xatti-harakati normalarining xalqaro-huquqiy shakllanish jarayoni tadqiq etilgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti doirasidagi hukumatlararo ekspertlar guruhi (GGE) va Ochiq turdagi ishchi guruh (OEWG) faoliyati natijasida shakllangan ixtiyoriy me’yorlar, ishonch choralari va salohiyatni oshirish mexanizmlari tizimlashtirilgan. Sun’iy intellekt texnologiyalarining tashqi siyosiy va harbiy-siyosiy faoliyatga tatbiq etilishi bilan bog‘liq yangi huquqiy muammolar — sintetik kontent va dezinformatsiya orqali ichki ishlarga aralashish, avtonom kiber vositalar uchun javobgarlik, attributsiya (nisbat berish) mezonlari — xalqaro huquq tamoyillari nuqtayi nazaridan baholangan. Yevropa Kengashining sun’iy intellekt bo‘yicha ramka konvensiyasi, Yevropa Ittifoqining sun’iy intellekt to‘g‘risidagi reglamenti va O‘zbekiston Respublikasining milliy siyosati qiyosiy tahlil qilinib, tartibga solishni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
kiberdiplomatiya, sun’iy intellekt, mas’uliyatli xatti-harakat normalari, GGE, OEWG, attributsiya, davlat javobgarligi, aralashmaslik tamoyili, dezinformatsiya, kiberxavfsizlik.
LINGVOMADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI PLATFORMALARDAN FOYDALANISH: YURIDIK LITSEYLAR TAJRIBASI
Mazkur tezisda yuridik yo'nalishdagi litsey o'quvchilarining lingvomadaniy kompetensiyasini rivojlantirish jarayonida raqamli platformalardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Lingvomadaniy kompetensiyaning to'rt komponentli tuzilishi aniqlanib, har bir komponentni rivojlantirish uchun mos raqamli vosita belgilangan. Moodle, Google Classroom, Quizlet, Padlet va Canva platformalarining didaktik imkoniyatlari qiyosiy tahlil qilinib, ularni yuridik ta'lim jarayoniga integratsiyalashning uch bosqichli metodikasi asoslangan. Amaliyotdagi cheklovlar - infratuzilma, resurs tanqisligi va akademik halollik masalalari - alohida ko'rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari yuridik litseylarda ingliz tili o'qitish mazmunini takomillashtirishga xizmat qiladi.
lingvomadaniy kompetensiya, raqamli platforma, yuridik litsey, xorijiy til ta'limi, madaniyatlararo muloqot, raqamli pedagogika, kasbiy kompetensiya, Moodle, Quizlet, Legal English
XALQARO INVESTITSIYA HUQUQIDA EKSPROPRIATSIYA: NAZARIY-HUQUQIY ASOSLAR, AMALIYOT VA ZAMONAVIY YECHIMLAR
Xalqaro investitsiya huquqi zamonaviy xalqaro iqtisodiy huquqning mustaqil va jadal rivojlanib borayotgan tarmoqlaridan biridir. Globallashuv jarayonlarining jadallashuvi, kapital harakatining erkinlashuvi hamda transmilliy investitsiyalar hajmining oshib borishi davlatlar va xorijiy investorlar o‘rtasidagi huquqiy munosabatlarni aniq, barqaror va bashorat qilinadigan tarzda tartibga solishni taqozo etmoqda.
ALIMENTGA OID NIZOLARNI KO'RIB CHIQISH, ISBOTLASH VA SUD QARORLARINI IJRO ETISHNING PROTSESSUAL MUAMMOLARI
Maqolada alimentga oid nizolarni fuqarolik sud ishlarini yuritishda ko'rib chiqish xususiyatlari, tomonlarning daromadi va mulkiy ahvolini isbotlash muammolari, bola huquqlarining protsessual kafolatlari hamda sud qarorlarini ijro etishdagi to'siqlar tahlil qilinadi.
aliment nizosi, sud buyrug'i, isbotlash predmeti, daromadni aniqlash, protsessual kafolatlar, darhol ijro etish, majburiy ijro, aliment qarzdorligi.
МЕЖДУНАРОДНО-ПРАВОВОЙ ТЕСТ ДОПУСТИМОСТИ ОГРАНИЧЕНИЯ ДОСТУПА К ИНТЕРНЕТ-РЕСУРСАМ: ЗАКОННОСТЬ, НЕОБХОДИМОСТЬ И ПРОПОРЦИОНАЛЬНОСТЬ
В работе рассматривается международно-правовой тест допустимости ограничения доступа к интернет-ресурсам через критерии законности, необходимости и пропорциональности. Обосновывается, что ограничение доступа к интернет-ресурсам является не только технической или административной мерой, но и формой вмешательства в осуществление права на свободу выражения мнения и права на получение информации. На основе международно-правовых стандартов, практики Европейского Союза и законодательства Республики Узбекистан определяются основные условия правомерности таких ограничений, а также формулируются предложения по усилению правовых гарантий, прозрачности и судебного контроля.
интернет-ресурсы, свобода выражения мнения, право на информацию, ограничение доступа, законность, необходимость, пропорциональность, международное право, цифровые права.
THE ROLE OF JUDICIAL-LEGAL REFORMS IN ELEVATING HUMAN DIGNITY
Over the past short period, Uzbekistan has carried out extensive work in the judicial-legal sphere, alongside all other fields. In particular, the Decree "On Measures to Further Reform the Judicial-Legal System and Strengthen Guarantees for the Reliable Protection of Citizens' Rights and Freedoms" was adopted. It would not be an exaggeration to say that the comprehensive measures taken to ensure the fulfillment of the tasks set forth therein have truly launched a new stage of reforms in the judicial-legal sphere.
ФУҚАРОЛИК ҚОНУНЧИЛИГИДА ШАХСГА ДОИР МАЪЛУМОТЛАР ТУШУНЧАСИ ВА ҲУҚУҚИЙ ТАБИАТИ
Мазкур мақола фуқаролик қонунчилигида шахсга доир маълумотлар тушунчаси ва унинг ҳуқуқий табиатини таҳлил қилишга бағишланган. Тадқиқотда Ўзбекистон Республикасининг “Шахсга доир маълумотлар тўғрисида”ги қонуни ва Европа Иттифоқининг GDPR регламентида берилган таърифлар қиёсий жиҳатдан ўрганилиб, уларнинг ўхшаш ва фарқли жиҳатлари очиб берилган. Шунингдек, АҚШ қонунчилигидаги “шахсни аниқловчи маълумот” тушунчаси кўриб чиқилган ҳамда “маълумот” ва “ахборот” категориялари ўртасидаги ҳуқуқий фарқ асосланган. Мақолада шахсий маълумотларнинг ҳуқуқий табиатини белгилашга доир назарий концепциялар — жумладан, мулкий ҳуқуқ концепцияси ва инсон ҳуқуқлари концепцияси — таҳлил қилинган, уларнинг афзаллик ва камчиликлари кўрсатилган. Хулоса ўрнида миллий қонунчиликни халқаро стандартларга мослаштириш зарурати асосланган.
шахсий маълумотлар, шахсга доир маълумотлар, маълумотларни ҳимоя қилиш, GDPR, хусусий ҳаёт дахлсизлиги, мулкий ҳуқуқ концепцияси, идентификация қилиш
TRANSCHEGARAVIY TIJORAT MUNOSABATLARIDA SUN'IY INTELLEKTDAN FOYDALANISHNI TARTIBGA SOLISH BO'YICHA XALQARO STANDARTLAR VA ILG'OR TAJRIBALAR
Mazkur tezisda transchegaraviy tijorat munosabatlarida sun'iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni huquqiy tartibga solish masalalari tahlil qilinadi. Muallif xalqaro standartlarning shakllanish bosqichlarini uch guruhga — "yumshoq huquq" hujjatlari, texnik standartlar va majburiy huquqiy aktlarga ajratib o'rganadi. Yevropa Ittifoqining risklarga asoslangan tartibga solish modeli hamda AQSh, Xitoy va Buyuk Britaniyaning muqobil yondashuvlari qiyosiy tahlil etiladi. Alohida e'tibor xalqaro xususiy huquqning tugun muammolariga — qo'llaniladigan huquqni tanlash, algoritmik zarar uchun javobgarlik va nizolarni arbitraj tartibida hal qilishga qaratilgan. Tadqiqot natijasida regulyativ konvergensiya tendensiyasi aniqlanib, O'zbekiston qonunchiligini xalqaro standartlarga uyg'unlashtirish va eksport salohiyatini oshirish bo'yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
sun’iy intellekt, transchegaraviy tijorat, xalqaro standartlar, risklarga asoslangan yondashuv, algoritmik javobgarlik, xalqaro tijorat arbitraji, regulyativ konvergensiya
Turdialiyev Muhammad Ali Po‘latjon o‘g‘li
INSTITUTIONAL-LEGAL MECHANISMS FOR THE PROTECTION OF LABOUR RIGHTS AND THEIR SYSTEMIC INTEGRATION
This thesis provides a comprehensive scientific analysis of institutional-legal mechanisms for the protection of labour rights and their systemic integration. The study examines the structure and functioning of key institutions involved in labour rights protection, including labour inspectorates, judicial bodies, trade unions, and alternative dispute resolution mechanisms, as well as their inter-institutional coordination. The types of legal mechanisms ensuring the protection of labour rights are analyzed, including preventive supervision, administrative enforcement measures, judicial remedies, and collective bargaining instruments. Their effectiveness and consistency in practical law enforcement are evaluated in the context of modern labour governance. The research also explores the institutional foundations of labour rights protection, focusing on systemic integration, digital transformation of labour administration, electronic employment systems, and data-driven monitoring mechanisms. Special attention is given to the harmonization of national labour legislation with international labour standards. In addition, the thesis identifies key challenges in the labour rights protection system, such as informal employment, institutional fragmentation, and uneven enforcement practices. It further highlights emerging trends including risk-based inspection systems, digital labour governance, and enhanced social dialogue mechanisms. Finally, the study formulates scientific and practical conclusions aimed at improving institutional coordination and strengthening the effectiveness of labour rights protection under conditions of ongoing institutional transformation.
labour rights protection, institutional-legal mechanisms, state supervision, labour inspection, institutional integration, legal enforcement measures, judicial protection, trade unions, digital governance, labour legislation, social dialogue, informal employment, administrative liability.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MA’MURIY SUDLAR FAOLIYATI SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING INSTITUTSIONAL MEZONLARI
Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida ma’muriy sudlar faoliyati samaradorligini baholashning institutsional mezonlari tahlil qilingan. Tadqiqotda ma’muriy sudlar samaradorligini aniqlashda sud mustaqilligi, yurisdiksiya amaliyotining shakllanganligi, protsessual sifat, sud qarorlari ijrosi, institutsional infratuzilma va raqamlashtirish darajasi kabi omillarning o‘rni o‘rganilgan. Olib borilgan tahlil natijasida ma’muriy sudlar faoliyatini baholashning kompleks institutsional modeli taklif etilgan.
DAVLAT XIZMATIDA HALOLLIK STANDARTLARINI TAKOMILLASHTIRISHNING AYRIM MASALALARI
Zamonaviy davlat boshqaruvi tizimining samaradorligi ko‘p jihatdan davlat xizmatchilarining kasbiy faoliyatida halollik, xolislik va manfaatlar muvozanatini ta’minlash darajasi bilan belgilanadi. Davlat boshqaruvini modernizatsiya qilish sharoitida davlat fuqarolik xizmati tizimida yuqori axloqiy standartlarni qaror toptirish hamda korrupsiyaviy omillarning oldini olish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda.
MA’MURIY TARTIB-TAOMILLARNING MUTANOSIBLIK PRINSIPINI QO‘LLASHNING HUQUQIY JIHATLARI
Mazkur tezisda ma’muriy tartib-taomillarning eng asosiy prinsiplaridan biri – mutanosiblik prinsipining huquqiy tabiati, uning mazmun-mohiyati, ma’muriy-huquqiy faoliyatdagi ahamiyati hamda prinsipni amaliyotda qo‘llashning huquqiy jihatlari muhokama qilinadi. Ushbu prinsipning huquq tizimida vujudga kelishining tarixiy sabablari va zaruratlariga nazar tashlanadi. Bu boradagi xorijiy davlatlar tajribasi o‘rganiladi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida ma’muriy sud ishlarini yuritishda prinsipni qo‘llash bilan bog‘liq muammolar va mavjud amaliyot tahlil qilinadi. Tezisda mutanosiblik prinsipi zamonaviy ma’muriy huquqning muhim kafolatlaridan biri sifatida davlat boshqaruvi faoliyatida qonuniylik, adolat va inson manfaatlarini ta’minlashga xizmat qilishi asoslab berilgan.
JISMONIY VA YURIDIK SHAXSLARNING MUROJAATLARINI KO‘RIB CHIQISH MUDDATLARI: HUQUQIY TABIATI, AMALIY MUAMMOLARI VA TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada O‘zbekistonda jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan taqdim etilgan arizalar, shikoyatlar va takliflarni ko‘rib chiqishning qonuniy muddatlari o‘rganiladi. Unda ta’kidlanishicha, javob berish muddati shunchaki rasmiy muddat emas, balki konstitutsiyaviy murojaat qilish huquqlari, ma’muriy javobgarlik va samarali boshqaruvning muhim kafolatidir. Maqolada O‘zbekiston qonunchiligi xalqaro standartlar bilan taqqoslangan, mahalliy va xorijiy olimlarning doktrinal pozitsiyalari tahlil qilingan, amaliy kamchiliklar aniqlangan hamda o‘z vaqtidalik, shaffoflik, raqamli monitoring va huquqiy javobgarlikni oshirishga qaratilgan yettita islohot taklifi shakllantirilgan.
FUQAROLIK SUD ISHLARINI YURITISHDA UCHINCHI SHAXSLAR ISHTIROKINING PROTSESSUAL XUSUSIYATLARI (QOZOG‘ISTON RESPUBLIKASI QONUNCHILIGI ASOSIDA)
Fuqarolik sud ishlarini yuritishda ishtirok etuvchi shaxslar tarkibini to‘g‘ri belgilash ishni qonuniy va asosli hal qilishning muhim shartlaridan biri hisoblanadi.
BOLA VA UNING QONUNIY VAKILLARI O‘RTASIDAGI HUQUQIY MUNOSABATLARNI TARTIBGA SOLISHNING NAZARIY VA AMALIY MASALALARI
Ushbu tezis bola va uning qonuniy vakillari o‘rtasidagi huquqiy munosabatlarni tartibga solishning nazariy asoslari hamda amaliy muammolarini tahlil qiladi. Tadqiqotning maqsadi vakillik institutining mazmuni, bolalarning manfaatlarini ustuvor himoya qilish mexanizmlari va nizolarni hal etish usullarini aniqlashtirishdir. Metodologiya normativ-huquqiy tahlil, qiyosiy yondashuv va amaliy holatlarni umumlashtirishga tayangan. Ilmiy yangilik sifatida vakillikdagi manfaatlar to‘qnashuvi mezonlari va protsessual kafolatlarni kuchaytirish bo‘yicha takliflar beriladi.
INTERNET TARMOGʻIDA SODIR ETILGAN FIRIBGARLIK JINOYATLARINI TERGOV QILISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH ISTIQBOLLARI
Ushbu tezisda internet tarmogʻida sodir etilgan firibgarlik jinoyatlarini tergov qilish samaradorligini oshirish istiqbollari ilmiy-amaliy nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Raqamlashtirish sharoitida internet firibgarligining keskin oʻsib borayotganini statistik maʼlumotlar asosida asoslanib, ushbu toifadagi jinoyatlarni tergov qilishda yuzaga keladigan obyektiv qiyinchiliklar: anonimlik, transchegaraviylik va raqamli dalillarning tez yoʻqoluvchanligi koʻrsatib oʻtilgan. Tadqiqotda maxsus bilimlardan foydalanish, xususan kompyuter-texnik ekspertizasi hamda raqamli dalillarni toʻplashning xalqaro standartlari tergov samaradorligini oshirishdagi hal qiluvchi roli ochib berilgan. Qiyosiy-huquqiy tahlil orqali AQSh, Yevropa Ittifoqi va boshqa davlatlar tajribasi oʻrganilib, milliy qonunchilik va tergov amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan aniq takliflar ishlab chiqilgan.
ПРАВОВОЙ СТАТУС И ЗАЩИТА ТРУДОВЫХ МИГРАНТОВ: НА ПРИМЕРЕ ГРАЖДАН РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
Трудовая миграция является одним из ключевых социально-экономических явлений современного Узбекистана и важнейшим направлением правового регулирования как на национальном, так и на международном уровне. Российская Федерация остается основной страной назначения для граждан Республики Узбекистан: по различным оценкам, на территории России находится свыше двух третей всех узбекских трудовых мигрантов. При этом масштаб явления сопровождается высокой долей неформальной занятости и уязвимостью мигрантов перед нарушениями их трудовых и социальных прав, что обусловливает необходимость комплексного анализа их правового статуса и механизмов защиты.
КИБЕРСПОРТ КАК НОВАЯ СФЕРА ПРАВОВОГО РЕГУЛИРОВАНИЯ: ПОНЯТИЕ, СУБЪЕКТЫ, СПЕЦИФИКА СПОРОВ
В настоящей статье исследуются теоретико-правовые основы киберспорта как принципиально нового объекта правового регулирования. Автор анализирует эволюцию понятия «киберспорт», выявляет его правовую природу и специфику на стыке спортивного права (lex sportiva) и права интеллектуальной собственности. В работе детально классифицируются ключевые субъекты киберспортивных отношений (издатели видеоигр, профессиональные игроки, ассоциации и лиги), а также раскрывается уникальный правовой статус киберспортсменов в соответствии с новым Трудовым кодексом Республики Узбекистан. Особое внимание уделено классификации и специфике споров в данной сфере, включая этико-дисциплинарные (читтинг, допинг, бустинг) и коммерческие конфликты. На основе анализа международного опыта (WIPO AMC, ESIC, IGET) и национальной практики (TIAC) предложены рекомендации по созданию сбалансированной юрисдикционной системы разрешения споров.
ТЕЗКОР-ҚИДИРУВ ОРГАНЛАРИНИНГ КУЧ ВА ВОСИТАЛАРИНИ УЮШГАН ЖИНОЯТЧИЛИКНИНГ ТАРМОҚЛИ ТУЗИЛМАЛАРИГА ҚАРШИ ЙЎНАЛТИРИШНИНГ ТАКТИК ХУСУСИЯТЛАРИ
Ушбу тезисда замонавий уюшган жиноятчиликнинг иерархик шаклдан марказлашмаган тармоқли (network) тузилмаларга трансформациялашуви шароитида тезкор-қидирув органларининг куч ва воситаларини тақсимлашнинг тактик муаммолари таҳлил қилинган. Тезкор кучларни жиноий тармоқнинг перифериясидаги ижрочилардан кўра, унинг молиявий ва логистик инфратузилмаларини (core nodes) йўқ қилишга йўналтиришнинг илмий-амалий жиҳатлари очиб берилган. Тадқиқот натижасида "тармоқли тезкор таҳлил" (Network Intelligence Analysis), махфий кўмаклашувчиларни марказлашган киритиш тактикаси ҳамда жисмоний тезкор аппарат ва кибер-разведка (OSINT) бўлинмалари синергиясини таъминлаш бўйича инновацион тактик моделлар таклиф этилган.
MEHNAT MUNOSABATLARI SOHASIDAGI QONUN BUZILISHLARINI BARTARAF ETISH YUZASIDAN PROKURATURA ORGANLARINING TA’SIR CHORALARI
Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida mehnat munosabatlari sohasida qonuniylikni ta’minlashda prokuratura organlarining o‘rni va vakolatlari ilmiy-huquqiy jihatdan tahlil qilingan. Mehnat qonunchiligi buzilishlarining asosiy ko‘rinishlari, prokuror nazoratining amaldagi mexanizmlari, sud amaliyotida uchrayotgan mehnat nizolari hamda ularni bartaraf etishning huquqiy mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, amaliyotda mavjud muammolar va ularni hal etish maqsadida prokuratura organlarining ta’sir choralarini takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqilgan.
KRIPTOVALYUTALAR VA NFTLARGA OID NIZOLARNI XALQARO ARBITRAJDA HAL ETISHNING DOLZARB HUQUQIY MASALALARI
Mazkur tezisda kriptovalyutalar va NFTlarning huquqiy tabiati, ularning turli davlatlar qonunchiligidagi huquqiy maqomi hamda virtual aktivlardan kelib chiqadigan nizolarni xalqaro arbitraj orqali hal etish masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, smart-kontraktlarning huquqiy xususiyatlari, “code is law” konsepsiyasining mazmuni, xalqaro arbitraj institutlari amaliyoti hamda arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etish bilan bog‘liq muammolar yoritilgan. Muallif tomonidan O‘zbekiston qonunchiligini takomillashtirishga qaratilgan ayrim takliflar ilgari surilgan.
ДИСТАНЦИОННЫЙ ТРУД, АУТСТАФФИНГ И ГИБКАЯ ЗАНЯТОСТЬ КАК ЭЛЕМЕНТЫ БИЗНЕС-ОРИЕНТИРОВАННЫХ ТРУДОВЫХ ОТНОШЕНИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ
В настоящей статье исследуются бизнес-ориентированные (business-orientated) трудовые отношения как особая категория трудовых отношений, ориентированных на обеспечение гибкости рынка труда и потребностей субъектов предпринимательства. На основе Трудового кодекса Республики Узбекистан (Закон № ЗРУ-798 от 28 октября 2022 г., вступивший в силу 30 апреля 2023 г.) анализируются правовые механизмы регулирования дистанционного труда, гибких форм занятости и аутстаффинга. Выявлены пробелы правового регулирования и предложены направления их устранения.
РОЛЬ СПЕЦИАЛИЗАЦИИ АДВОКАТОВ ПРИ ОБЕСПЕЧЕНИИ КВАЛИФИЦИРОВАННОЙ ЮРИДИЧЕСКОЙ ПОМОЩИ
в тезисе рассматривается значение специализации адвокатов в системе оказания квалифицированной юридической помощи. Анализируются понятия юридической и квалифицированной юридической помощи, роль адвокатуры в обеспечении защиты прав и законных интересов личности, а также влияние специализации адвокатов на качество правовой защиты. Обосновывается, что специализация адвокатской деятельности выступает необходимым условием эффективного осуществления правосудия и повышения профессиональной компетентности адвокатов в условиях усложнения современной правовой системы.
KYC TIZIMI O'ZBEKISTONDA KRIPTO-AKTIV MOLIYAVIY JINOYATLARIGA QARSHI KURASH VOSITASI SIFATIDA: ASOSIY XULOSALAR
ushbu tezisda O'zbekistonda kripto-aktivlar orqali sodir etiladigan moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurashda KYC tizimining ahamiyati qisqacha bayon etiladi. Ichki nazorat qoidalari (рег. № 3309, 2021) asosida uchta tizimli kamchilik aniqlanib, ularni bartaraf etishga qaratilgan huquqiy takliflar ilgari suriladi.
OTA-ONALIK HUQUQIDAN MAHRUM QILISH VA OTA-ONALIK HUQUQINI CHEKLASH: MUAMMO VA YECHIM
Ushbu tezisda Oʻzbekistonda ota-onalik huquqidan mahrum qilish va uni cheklashga oid qonunchilik normalari hamda sud amaliyoti tahlil qilingan. 2023 yilda ko'rib tugatilgan ota-onalik huquqidan mahrum qilish bo'yicha 1 271 ta ishdan 217 tasini o'rganish natijasida asosiy muammolar aniqlangan va ularni bartaraf etish bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
XАLQАRО ОRGАNLАRGА MURОJААT QILISH HUQUQI VА UNI АMАLGА ОSHIRISH MЕXАNIZMLАRI
Xаlqаrо оrgаnlаrgа murоjааt qilish huquqi insоn huquqlаri xаlqаrо himоyаsi tizimining mаrkаziy institutlаridаn biri hisоblаnаdi. Ushbu huquq ichki huquqiy himоyа vоsitаlаri tugаtilgаnidаn kеyin shаxsgа buzilgаn huquqlаrini xаlqаrо dаrаjаdа tiklаsh imkоnini bеrаdi. Uning huquqiy mоhiyаti, shаkllаnish bоsqichlаri, xususiyаtlаri hаmdа аsоsiy tа’minlаsh mеxаnizmlаri yоritilаdi.
xаlqаrо оrgаnlаrgа murоjааt qilish huquqi
КВАЛИФИЦИРОВАННАЯ ЮРИДИЧЕСКАЯ ПОМОЩЬ КАК ГАРАНТИЯ ЭФФЕКТИВНОГО РАЗРЕШЕНИЯ ТРУДОВЫХ СПОРОВ О ВОССТАНОВЛЕНИИ НА РАБОТЕ: ОСОБЕННОСТИ УЧАСТИЯ ЗАЩИТНИКА
В статье рассматриваются особенности участия адвоката в трудовых спорах о восстановлении на работе в контексте обеспечения права на квалифицированную юридическую помощь. Анализируются правовая природа данной категории споров, их процессуальные особенности, а также роль адвоката в формировании правовой позиции, сборе доказательств и представлении интересов работника в суде. Особое внимание уделяется проблемам правоприменительной практики, включая сложности доказывания незаконности увольнения, ошибки при обращении в суд и неравенство сторон трудового спора. На основе анализа национального законодательства Республики Узбекистан и международного опыта обосновывается необходимость усиления гарантий оказания квалифицированной юридической помощи. В результате предлагаются направления совершенствования организационно-правовых механизмов защиты трудовых прав работников.
KIBERJINOYATLARNI KVALIFIKATSIYA QILISHDA XALQARO HUQUQNING AHAMIYATI
Mazkur tezisda kiberjinoyatlarni kvalifikatsiya qilishda xalqaro huquqning tutgan o'rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Kiberjinoyatlarning transmilliy xususiyatga ega ekanligi, ularni faqat milliy qonunchilik doirasida samarali tartibga solish imkoniyatini cheklayotgani asoslab berilgan. Shu munosabat bilan kiberjinoyatlarga qarshi kurashish hamda ularni to'g'ri kvalifikatsiya qilishga xizmat qiluvchi asosiy xalqaro-huquqiy hujjatlar xronologik ketma-ketlik asosida tahlil etilgan. Xususan, Budapesht konvensiyasi, Afrika Ittifoqining Malabo konvensiyasi, Yevropa Ittifoqining NIS va NIS2 direktivalari hamda BMTning 2024-yildagi Kiberjinoyatlarga qarshi konvensiyasining mazmun-mohiyati ochib berilgan. Shuningdek, xalqaro standartlarni milliy jinoyat qonunchiligiga implementatsiya qilish zarurati ham ilmiy jihatdan asoslangan.
MEHNATNI MUHOFAZA QILISH SOHASIDAGI JINOYATLARNI KVALIFIKATSIYA QILISHDA XORIJIY YONDASHUVLAR VA ULARNING MILLIY QONUNCHILIK UCHUN AHAMIYATI
mehnatni muhofaza qilish va ish joylarida texnika xavfsizligini ta’minlash masalalari bugungi kunda har qanday zamonaviy davlatning ijtimoiy-iqtisodiy va huquqiy siyosatida eng muhim, strategik hamda dolzarb yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Mazkur keng qamrovli ilmiy-tadqiqot hisoboti va konferensiya tezisi mehnatni muhofaza qilish qoidalarini buzish bilan bog‘liq jinoyatlarni jinoyat huquqi normalari asosida kvalifikatsiya qilishning o‘ziga xos murakkab xususiyatlarini teran ochib berishga qaratilgan. Tadqiqot doirasida ushbu sohadagi xorijiy davlatlar, xususan, Buyuk Britaniya, Amerika Qo‘shma Shtatlari (AQSh), Yevropa Ittifoqi mamlakatlari hamda Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi (MDH) davlatlari qonunchiligi va huquqni qo‘llash amaliyoti chuqur qiyosiy-huquqiy tahlil qilingan. Tadqiqot davomida jinoyat huquqida yuridik shaxslarning jinoiy javobgarligi (korporativ qotillik doktrinasi), menejmentdagi jiddiy xatolar va ularning huquqiy oqibatlari uchun sanksiyalarni qat’iylashtirish kabi ilg‘or xalqaro institutlarning huquqiy tabiati va mohiyati ilmiy asosda tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 257-moddasi (“Mehnatni muhofaza qilish qoidalarini buzish”) dispozitsiyasi va sanksiyalarini xorijiy ilg‘or yondashuvlar asosida takomillashtirish, mamlakatimiz huquq tizimiga yuridik shaxslarni jinoiy javobgarlikka tortish institutini joriy etish, shuningdek, huquqbuzarliklarni ma’muriy hamda jinoiy yurisdiksiyalar o‘rtasidagi chegaralarini aniq belgilash bo‘yicha ilmiy-nazariy jihatdan asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi