JAMOAVIY BOSHQARUV TASHKILOTLARIDA TAQSIMLANMAGAN MABLAG‘LARNING HUQUQIY REJIMI
Keywords:
jamoaviy boshqaruv tashkiloti, taqsimlanmagan mablag‘, huquq egasi, mulkiy huquqlar, haqni taqsimlash, qidiruv majburiyati, maqsadli sarflash, kafolat, mualliflik huquqi.Abstract
Mazkur tezisda mualliflik va turdosh huquqlar bo‘yicha jamoaviy boshqaruv tashkilotlari tomonidan yig‘ilgan, biroq huquq egasi aniqlanmagani yoki topilmagani sababli taqsimlanmay qolgan haqning huquqiy rejimi tahlil qilinadi. Taqsimlanmagan qoldiq yuzaga kelishining sabablari tasniflanib, mablag‘ning huquqiy tabiatiga oid uch xil talqin baholanadi. Muallif bunday mablag‘ na tashkilot daromadi, na egasiz mol-mulk ekanini, balki huquq egalari toifasiga tegishli maqsadli jamg‘arma ekanini asoslaydi. “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi Qonunning 59-moddasidagi amaldagi tartib 2014/26/EU Direktivasi, Germaniya va Buyuk Britaniya tajribasi bilan qiyoslanib, unda to‘rtta bo‘shliq aniqlanadi. Natijada ajratib saqlash, hujjatlashtirilgan qidiruv, uch yillik muddat, maqsadli sarflash va huquq egasining talab huquqini kafolatlashdan iborat besh elementli model hamda Qonunga tegishli o‘zgartirishlar taklif etiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi. – lex.uz.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi Qonuni. – lex.uz.
3. Directive 2012/28/EU of 25 October 2012 on certain permitted uses of orphan works // OJ L 299, 27.10.2012.
4. Directive 2014/26/EU of 26 February 2014 on collective management of copyright and related rights and multi-territorial licensing of rights in musical works for online use in the internal market // OJ L 84, 20.03.2014.
5. Verwertungsgesellschaftengesetz (VGG) vom 24. Mai 2016 // BGBl. I S. 1190.
6. The Collective Management of Copyright (EU Directive) Regulations 2016 (UK), SI 2016/221.
7. Ficsor M. Collective Management of Copyright and Related Rights. – Geneva: WIPO, 2002.
8. Gervais D. (ed.). Collective Management of Copyright and Related Rights. 3rd ed. – Alphen aan den Rijn: Kluwer Law International, 2016.
9. Yakubova I.B. Mualliflik huquqida mulkiy huquqlarni jamoaviy boshqarish: yurid. fanl. dokt. (DSc) diss. avtoref. – T.: TDYU, 2023.
10. CISAC Global Collections Report 2025. – Paris: CISAC, 2025.