PULNING FUQAROLIK-HUQUQIY MUNOSABATLARDAGI O‘RNI VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI: GERMANIYA TAJRIBASI
Keywords:
Pul, fuqarolik-huquqiy munosabatlar, pul majburiyati, qonuniy to‘lov vositasi, hisob-kitob, naqdsiz pul mablag‘lari, Germaniya Fuqarolik kodeksi, mol-mulk, mulkiy huquqlar.Abstract
Ushbu tezisda pulning fuqarolik-huquqiy munosabatlardagi o‘rni, huquqiy tabiati, funksional xususiyatlari va o‘ziga xos jihatlari Germaniya tajribasi asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Germaniya Fuqarolik kodeksining (Bürgerliches Gesetzbuch, BGB) xorijiy valyutadagi pul majburiyatlari, to‘lov joyi, majburiyatni kechiktirish, kechiktirish foizlari, to‘lov xizmatlari va asossiz boyishga oid normalari tahlil qilinadi. Tahlil natijasida pulning huquqiy ahamiyati uning iqtisodiy vazifalari bilangina cheklanmasligi, balki mablag‘ning huquqiy shakli, to‘lov mexanizmi, hisob-kitobning yakunlangan vaqti hamda taraflar o‘rtasida tavakkalchilikning taqsimlanishiga bog‘liqligi asoslantiriladi. O‘zbekiston qonunchiligida pul fuqarolik-huquqiy munosabatlarning obyekti ekanligi, uning huquqiy maqomi, avvalo, fuqarolik huquqi obyektlari tizimida tutgan o‘rni, mulkiy munosabatlarda ishtirok etish shakllari hamda majburiyatlarni bajarish vositasi sifatidagi xususiyatlari orqali namoyon bo‘lishi asoslantirilib, taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
References
1. Bürgerliches Gesetzbuch (BGB). §§ 244–247, 433, 488. Bundesministerium der Justiz. URL: https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/
2. Bürgerliches Gesetzbuch (BGB). §§ 286, 288. Verzug des Schuldners; Verzugszinsen und sonstiger Verzugsschaden. URL: https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/
3. Bürgerliches Gesetzbuch (BGB). §§ 675c, 675f. Zahlungsdienste und E-Geld; Zahlungsdienstevertrag. URL: https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/
4. Bürgerliches Gesetzbuch (BGB). § 270. Zahlungsort. URL: https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__270.html
5. Bürgerliches Gesetzbuch (BGB). § 812. Herausgabeanspruch. URL: https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__812.html
6. Beck, B. Gesetzliche Zahlungsmittel und Annahmezwang: Eine privatrechtliche Untersuchung unter Berücksichtigung des deutschen und europäischen Rechts. Baden-Baden: Nomos, 2022. 109 S.
7. Deutsche Bundesbank. Deutliche Mehrheit befürwortet Annahmepflicht für bargeldlose Zahlungsmittel. Frankfurt am Main, 2025. URL: https://www.bundesbank.de/de/aufgaben/themen/deutliche-mehrheit-befuerwortet-annahmepflicht-fuer-bargeldlose-zahlungsmittel-966536
8. Meder, S. Giro Payments and the Beginnings of the Modern Cashless Payment System. In: Fox, D., Ernst, W. (eds.). Money in the Western Legal Tradition: Middle Ages to Bretton Woods. Oxford: Oxford University Press, 2016. P. 441–460. DOI: 10.1093/acprof:oso/9780198704744.003.0021
9. Deutsche Bundesbank. Payment behaviour in Germany in 2023. Frankfurt am Main: Deutsche Bundesbank, 2024. P. 19.
10. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi. Birinchi qism. 81, 82, 94-moddalar. URL: https://lex.uz/acts/111181
11. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi. Ikkinchi qism. 45-bob, 790-modda. URL: https://lex.uz/docs/-180552