O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING KONSTITUTSIYAVIY VAKOLATLARI VA HOKIMIYATLAR O'RTASIDAGI O'ZARO TIYIB TURISH VA MUVOZANAT MEXANIZMLARI
Keywords:
Prezident vakolatlari, hokimiyatlar bo'linishi, tiyib turish va muvozanat, Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi, Senat ma'qulovi, Qonunchilik palatasining roziligi, parlament nazorati.Abstract
Mazkur ilmiy ishda O'zbekiston Respublikasi Prezidentining konstitutsiyaviy-huquqiy maqomi, vakolatlari hamda ushbu vakolatlarni amalga oshirish jarayonida qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyati o'rtasidagi o'zaro tiyib turish va muvozanat mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy manbasi sifatida 2023-yil 30-aprelda referendum orqali qabul qilingan O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahriri, amaldagi qonunchilik hujjatlari, milliy konstitutsiyaviy huquq fanidagi ilmiy qarashlar hamda xorijiy olimlarning prezidentlik instituti va hokimiyatlar bo'linishi haqidagi nazariy yondashuvlari o'rganildi. Yangi tahrirdagi Konstitutsiyada Prezident davlat boshlig'i sifatida belgilangan bo'lib, uning davlat hokimiyati organlarining kelishilgan holda faoliyat yuritishini va hamkorligini ta'minlashdagi roli alohida mustahkamlangan. Shu bilan birga, Prezident vakolatlarining parlament ma'qullashi, Senatning saylash va tasdiqlash vakolatlari, Konstitutsiyaviy sudning ishtiroki hamda Vazirlar Mahkamasining parlament oldidagi hisobdorligi orqali muvozanatlashtirilishi ko'rsatib beriladi. Tadqiqot yakunida Prezident vakolatlarini samarali amalga oshirish bilan birga konstitutsiyaviy cheklovlar, parlament nazorati va sud nazoratini yanada takomillashtirish bo'yicha ilmiy-amaliy xulosalar ilgari suriladi.
References
1. O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2023-yil 30-aprel. Yangi tahrir.
2. O'zbekiston Respublikasining "Normativ-huquqiy hujjatlar to'g'risida"gi Qonuni, O'RQ-682-son, 2021-yil 20-aprel.
3. Qodirov E.O., Zulfiqorov Sh.X. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining konstitutsiyaviy maqomi. Toshkent davlat yuridik universiteti, 2023.
4. Hoshimxonov A.M. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasi: o'zaro munosabatlarning yangicha tartibi. Yuridik fanlar axborotnomasi, 2024.
5. Turdiyev H.U. Davlat boshqaruvi shakliga hokimiyat tarmoqlari o'rtasidagi munosabatlarning ta'siri masalalari. Yurisprudensiya.
6. Greene A.S. Checks and Balances in an Era of Presidential Lawmaking. University of Chicago Law Review, Vol. 61, 1994.
7. Bolton A., Thrower S. Checks in the Balance: Legislative Capacity and the Dynamics of Executive Power. Princeton University Press, 2021.
8. Genovese M.A., Spitzer R.J. The Presidency and the Constitution: Cases and Controversies. Palgrave Macmillan.
9. Shane P.M. Madison's Nightmare: How Executive Power Threatens American Democracy. University of Chicago Press, 2009.
10. Kucherenko P.A. Powers of the President in the U.S. System of Checks and Balances. RUDN Journal of Law, 2010.
