SUN’IY INTELLEKT SHAROITIDA KIBERDIPLOMATIYA: DAVLATLARNING KIBER MAKONDAGI MAS’ULIYATLI XATTI-HARAKATI NORMALARINI XALQARO-HUQUQIY TARTIBGA SOLISH
Keywords:
kiberdiplomatiya, sun’iy intellekt, mas’uliyatli xatti-harakat normalari, GGE, OEWG, attributsiya, davlat javobgarligi, aralashmaslik tamoyili, dezinformatsiya, kiberxavfsizlik.Abstract
Maqolada kiberdiplomatiyaning raqamli diplomatiya tizimidagi o‘rni, uning predmeti va sub’ektlari tahlil qilinib, davlatlarning kiber makondagi mas’uliyatli xatti-harakati normalarining xalqaro-huquqiy shakllanish jarayoni tadqiq etilgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti doirasidagi hukumatlararo ekspertlar guruhi (GGE) va Ochiq turdagi ishchi guruh (OEWG) faoliyati natijasida shakllangan ixtiyoriy me’yorlar, ishonch choralari va salohiyatni oshirish mexanizmlari tizimlashtirilgan. Sun’iy intellekt texnologiyalarining tashqi siyosiy va harbiy-siyosiy faoliyatga tatbiq etilishi bilan bog‘liq yangi huquqiy muammolar — sintetik kontent va dezinformatsiya orqali ichki ishlarga aralashish, avtonom kiber vositalar uchun javobgarlik, attributsiya (nisbat berish) mezonlari — xalqaro huquq tamoyillari nuqtayi nazaridan baholangan. Yevropa Kengashining sun’iy intellekt bo‘yicha ramka konvensiyasi, Yevropa Ittifoqining sun’iy intellekt to‘g‘risidagi reglamenti va O‘zbekiston Respublikasining milliy siyosati qiyosiy tahlil qilinib, tartibga solishni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomi, 1945-yil 26-iyun.
2. Report of the Group of Governmental Experts, UN Doc. A/68/98, 2013.
3. Report of the Group of Governmental Experts, UN Doc. A/70/174, 2015.
4. Report of the Group of Governmental Experts, UN Doc. A/76/135, 2021.
5. Open-Ended Working Group (OEWG) hisobotlari, 2021—2025.
6. United Nations, Global Digital Compact, annexed to the Pact for the Future, 2024.
7. UN General Assembly resolution A/RES/78/265, 2024.
8. Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts, ILC, 2001.
9. Nicaragua v. United States of America, ICJ Reports, 1986.
10. Tallinn Manual 2.0 on the International Law Applicable to Cyber Operations, NATO CCDCOE, 2017.
11. Council of Europe Framework Convention on Artificial Intelligence, CETS No. 225, 2024.
12. Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act).
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni.
14. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni.
15. UNIDIR, Responsible State Behaviour in Cyberspace, 2026
