INTERNET TARMOGʻIDA SODIR ETILGAN FIRIBGARLIK JINOYATLARINI TERGOV QILISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
internet firibgarligi, kiberjinoyatchilik, maxsus bilimlar, raqamli (elektron) dalillar, kompyuter-texnik ekspertizasi, kriminalistikaAbstract
Ushbu tezisda internet tarmogʻida sodir etilgan firibgarlik jinoyatlarini tergov qilish samaradorligini oshirish istiqbollari ilmiy-amaliy nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Raqamlashtirish sharoitida internet firibgarligining keskin oʻsib borayotganini statistik maʼlumotlar asosida asoslanib, ushbu toifadagi jinoyatlarni tergov qilishda yuzaga keladigan obyektiv qiyinchiliklar: anonimlik, transchegaraviylik va raqamli dalillarning tez yoʻqoluvchanligi koʻrsatib oʻtilgan. Tadqiqotda maxsus bilimlardan foydalanish, xususan kompyuter-texnik ekspertizasi hamda raqamli dalillarni toʻplashning xalqaro standartlari tergov samaradorligini oshirishdagi hal qiluvchi roli ochib berilgan. Qiyosiy-huquqiy tahlil orqali AQSh, Yevropa Ittifoqi va boshqa davlatlar tajribasi oʻrganilib, milliy qonunchilik va tergov amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan aniq takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Federal Bureau of Investigation. 2024 Internet Crime Report. - Internet Crime Complaint Center (IC3), 2025. https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-releases-annual-internet-crime-report
2. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Kiberxavfsizlik markazi rasmiy hisobotlari (2019–2025 yillar). Kiberjinoyatlar statistikasi va dinamikasi boʻyicha maʼlumotlar. Manba: https://iiv.uz va markazning ochiq hisobotlari. https://www.gazeta.uz/uz/2025/11/05/cybercrime
3. 2025-yil 30-apreldagi “Axborot texnologiyalari yordamida sodir etiladigan jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyatini yanada kuchaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-153-sonli qarori. https://lex.uz/uz/docs/-7511145
4. ISO/IEC 27037:2012. Information technology - Security techniques - Guidelines for identification, collection, acquisition and preservation of digital evidence. - Geneva: ISO, 2012. https://www.iso.org/standard/44381.html
5. Convention on Cybercrime (Budapest Convention), ETS No. 185. - Strasbourg: Council of Europe, 2001. https://www.europarl.europa.eu
