FUQAROLIK PROTSESSUAL HUQUQI MANBALARI: O'ZBEKISTON VA AQSH HUQUQ TIZIMIDA QIYOSIY TAHLIL

Authors

  • Axmedova Moxigul Faxridin qizi Author

Keywords:

fuqarolik protsessual huquqi, huquq manbalari, qiyosiy huquqshunoslik, Fuqarolik protsessual kodeksi, common law, kodifikatsiya, pretsedent, huquq tizimi

Abstract

ushbu ilmiy maqolada fuqarolik protsessual huquqi manbalarining O‘zbekiston Respublikasi va Amerika Qo‘shma Shtatlari huquq tizimlaridagi o‘rni, ierarxiyasi va amaliy ahamiyati qiyosiy-huquqiy tahlil usulida o‘rganiladi. Kodifikatsiyalangan (kontinental) va pretsedentga asoslangan (common law) tizimlarning asosiy farqlari, ularning afzalliklari va kamchiliklari, shuningdek ikkala tizimning huquq ijodkorligi hamda huquqni qo‘llash amaliyotidagi o'ziga xos xususiyatlari aniqlanadi. Maqola O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Fuqarolik protsessual kodeksi, Iqtisodiy protsessual kodeksi kabi birlamchi manbalarni, shuningdek Oliy sud Plenumi qarorlari va xalqaro shartnomalarni ikkilamchi manba sifatida tahlil qilinadi. AQSH tizimida esa Federal Fuqarolik protsessual qoidalari(FRCP), shtat fuqarolik protsessual kodekslari, pretsedent huquqi va doktrina manbalari ko‘rib chiqiladi. Maqola oxirida ikkala tizimni takomillashtirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ilgari suriladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 30.04.2023 yangi tahriri. // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-6445145.

2. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi. 22.01.2018 yil qabul qilingan (2025-yil o'zgartirishlar bilan). // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-3517337.

3. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (birinchi qism). 21.12.1995 yil. // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-111189.

4. O‘zbekiston Respublikasining 'Sudlar to'g'risida'gi Qonuni. // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/acts/-20596.

5. O‘zbekiston Respublikasining “Hakamlik sudlari to'g'risida”gi Qonuni. 16.10.2006 yil.

6. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 19.05.2018-yildagi 14-sonli Qarori “Birinchi instansiya sudi tomonidan fuqarolik protsessual qonun normalarini qo'llashning ayrim masalalari to'g'risida”. URL: https://lex.uz/ru/docs/-3761338.

7. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 23.06.2023-yildagi 16-sonli Qarori “Odil sudlovni amalga oshirishda O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi normalarini to‘g‘ridan to'g'ri qo‘llashning ayrim masalalari to‘g‘risida”. URL: https://www.lex.uz/en/docs/-6523654.

8. Mamasidiqov M., Esanova Z., Habibullayev D. Fuqarolik protsessual huquqi: Darslik. — Toshkent: TDYU nashriyoti, 2021.

9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 21-fevraldagi PF-4947-sonli Farmoni “O'zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to'g'risida”.

10. U.S. Constitution. 1787, with Amendments I-XXVII. URL: https://constitution.congress.gov/.

11. Federal Rules of Civil Procedure (FRCP). Adopted 1938, last amended December 1, 2025. // United States Courts. URL: https://www.uscourts.gov/forms-rules/current-rules-practice-procedure/federal-rules-civil-procedure.

12. Federal Rules of Civil Procedure (Full Text). // Cornell Legal Information Institute (LII). URL: https://www.law.cornell.edu/rules/frcp.

13. Rules Enabling Act, 28 U.S.C. §2072 (1934). URL: https://uscode.house.gov/view.xhtml?req=granuleid:USC-2022-title28a-node88&edition=2022.

14. Federal Judicial Center. Rules: Federal Rules of Civil Procedure. // Official history and background. URL: https://www.fjc.gov/history/work-courts/rules-federal-rules-civil-procedure.

15. Georgetown Law Library. Federal Court Rules Research Guide. URL: https://guides.ll.georgetown.edu/c.php?g=320799&p=2146402.

16. Brooklyn Law School. Overview & Links — Federal Civil Procedure. URL: https://guides.brooklaw.edu/federal_civil_procedure.

17. FederalRulesOfCivilProcedure.org — 2026 Edition. URL: https://www.federalrulesofcivilprocedure.org.

18. Hazard G.C., Taruffo M. American Civil Procedure: An Introduction. — New Haven: Yale University Press, 1993.

19. Wright C.A., Miller A.R. Federal Practice and Procedure. — St. Paul: West Publishing, 2024 (so'nggi nashr).

20. Subrin S., Minow M., Brodin M., Main T. Civil Procedure: Doctrine, Practice, and Context. — New York: Wolters Kluwer, 2021.

21. Merryman J.H., Pérez-Perdomo R. The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America. — Stanford University Press, 2007.

22. Zweigert K., Kötz H. Introduction to Comparative Law. — Oxford: Clarendon Press, 1998.

23. Sarker M. Comparative Civil Procedure. — Cambridge University Press, 2020.

24. Pennoyer v. Neff, 95 U.S. 714 (1877); International Shoe Co. v. Washington, 326 U.S. 310 (1945).

25. Erie Railroad Co. v. Tompkins, 304 U.S. 64 (1938).

26. Bell Atlantic Corp. v. Twombly, 550 U.S. 544 (2007); Ashcroft v. Iqbal, 556 U.S. 662 (2009).

27. Celotex Corp. v. Catrett, 477 U.S. 317 (1986).

28. Mathews v. Eldridge, 424 U.S. 319 (1976).

Downloads

Published

2026-05-03