BANK TIZIMIDA ISO 37001 XALQARO STANDARTI ASOSIDA KORRUPSIYAGA QARSHI TIZIMLARINI SAMARALI TASHKIL ETISH
Abstract
Bugungi globallashuv va raqamli iqtisodiyot sharoitida bank tizimining barqarorligi, shaffofligi hamda institutsional ishonchliligi davlat iqtisodiy xavfsizligining muhim omillaridan biri hisoblanadi. Bank sektori moliyaviy resurslarning asosiy boshqaruvchisi sifatida nafaqat iqtisodiy taraqqiyotga xizmat qiladi, balki korrupsiyaviy xavf-xatarlar yuzaga kelishi ehtimoli yuqori bo‘lgan strategik tarmoqlardan biri sifatida ham e’tirof etiladi. Xususan, kredit ajratish, davlat xaridlari, mijozlarni identifikatsiya qilish, tenderlar, lizing va investitsion operatsiyalar kabi jarayonlarda manfaatlar to‘qnashuvi, poraxo‘rlik, xizmat vakolatini suiiste’mol qilish holatlari bank tizimining samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli zamonaviy bank boshqaruvida korrupsiyani faqat jazolash orqali emas, balki tizimli profilaktika mexanizmlari orqali oldini olish masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
References
1. ISO 37001:2016. Anti-Bribery Management Systems – Requirements with Guidance for Use. International Organization for Standardization, Geneva, 2016.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi Qonuni, 2017-yil 3-yanvar, O‘RQ–419-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni, PF–6013-son, 2020-yil 29-iyun.
4. United Nations. United Nations Convention against Corruption (UNCAC). New York, 2003.
5. OECD. Convention on Combating Bribery of Foreign Public Officials in International Business Transactions. Paris, 1997.
6. Transparency International. Corruption Perceptions Index 2024. Berlin, 2024.
7. Basel Committee on Banking Supervision. Corporate Governance Principles for Banks. Bank for International Settlements, Basel, 2021.
8. World Bank Group. Enhancing Government Effectiveness and Transparency: The Fight Against Corruption. Washington DC, 2020.
9. Rose-Ackerman, Susan. Corruption and Government: Causes, Consequences and Reform. Cambridge University Press, New York, 2016.
10. Wells, Joseph T. Principles of Fraud Examination. John Wiley & Sons, New Jersey, 2017.